Ebü'l-Vefâ Şeyh Ahmed Müsellem Efendi

Ebü'l-Vefâ Şeyh Ahmed Müsellem Efendi kimdir?

Müsellem, 18. yüzyılda yaşamış Gülşenî şeyhi ve şairdir. Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü asıl adının Ahmed olduğunu, Ebu'l-Vefa Şeyh Ahmed Müsellem Efendi unvanıyla tanındığını ve Belgrat'ta doğduğunu kaydeder.

Aynı madde onu Edirne'deki Gülşenî çevresine bağlar: Şeyh Hasan Sezâyî Efendi'ye intisap etmiş, ona damat olmuş, ondan hilafet alarak Veli Dede Tekkesi'ne şeyh olmuştur. Hattatlığı ve musiki meşki de bu maddede anılır.

Hayatı ve yaşadığı çevre

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü'ne göre asıl adı Ahmed'dir ve Ebu'l-Vefa Şeyh Ahmed Müsellem Efendi unvanıyla tanındı. Belgrat'ta doğdu; doğum tarihi bilinmemektedir.

Belgrat'tan Edirne'ye geldi ve Gülşenî şeyhi Şeyh Hasan Sezâyî Efendi'ye intisap etti; ona damat oldu ve ondan hilafet aldı. Edirne'de Gülşenî tarikatının Veli Dede Tekkesi'ne şeyh oldu, orada vefat etti ve görev yaptığı tekkenin haziresine defnedildi.

Ölüm tarihi kaynaklarda birleşmez. Nâil Tuman 1168/1754-55'i, Bursalı Mehmed Tâhir 1166/1752-53'ü gösterir; Tuhfe-i Hattâtîn'deki kayıt ise 10 Muharrem 1166'ya, yani 17 Kasım 1752'ye karşılık gelir. Bu kayıt üç tanığı da korur ve tek bir tarihi kesinleştirmez.

İyi bir hattat olan Müsellem, Canbazzâde'den şikeste talik öğrenmiş ve musiki meşk etmiştir. Oğlu Mehmed Vefâ Efendi de şairdir.

Dîvânının bir nüshası Süleymaniye Kütüphanesi'nde Hafid Efendi 361 numarada bulunur ve 170 gazel, 19 kıta ile 14 beyit içerir. Kayınpederi Sezâyî Efendi'nin Etvâr-ı Seb'a adlı eserine Şumû'-ı Lâmi' fî-Beyâni Etvâr-ı Sâbi' başlığıyla şerh yazdı; şiirleri oğlunun şiirleriyle birlikte Nüzhetü'l-İhvân adıyla basıldı. Madde, kaynakları arasında Osmanlı Müellifleri, Vefeyât-ı Ayvansarayî, Tuhfe-i Hattâtîn, Tuhfe-i Nâilî, Meşâyıh-Nâme-i İslam ve Mecelletü'n-Nisâb'ı sayar.

Şiir anlayışı ve dili

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü maddesi Müsellem'in şiirlerinin dili ve üslubu üzerine bir değerlendirme vermez; madde nazım şekli olarak gazel ve beyit örnekleri gösterir ve Dîvân nüshasındaki 170 gazel, 19 kıta ile 14 beyitten söz eder.

Bu yüzden bu kayıt şaire genel bir üslup portresi atfetmez; ölçü ve biçim bilgisi yalnız şiir düzeyinde tanıklanan yerlerde verilir.

Mahlasını son beyitte kullanması, karma bir derleme olan Nüzhetü'l-İhvân içindeki şiirlerin şair düzeyinde ayrılmasına yardım eder.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• DîvânSüleymaniye Kütüphanesi Hafid Efendi 361 numaralı nüshasında 170 gazel, 19 kıta ve 14 beyit bulunur.
• Şumû'-ı Lâmi' fî-Beyâni Etvâr-ı Sâbi'Kayınpederi Hasan Sezâyî Efendi'nin Etvâr-ı Seb'a adlı eserine yazdığı şerh.
• Nüzhetü'l-İhvânMüsellem'in şiirlerinin oğlu Mehmed Vefâ Efendi'nin şiirleriyle birlikte basıldığı derleme.

Edebiyat tarihindeki yeri

Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Müsellem'i Edirne'deki Gülşenî tarikatının Veli Dede Tekkesi'nde şeyhlik yapmış bir şair olarak kaydeder; aynı madde hattatlığını, musiki meşkini ve oğlu Mehmed Vefâ Efendi'nin de şair olduğunu belirtir.