Zülfünün Elinden

Zihnî sevgilinin kemende benzeyen saçından ve kirpik oklarından yakınır. Gamın meskenini kuşattığı, derdin yüz yüke çıktığı şiirde ayrılık sevgiliye yöneltilen ısrarlı ‘gel’ çağrısıyla karşılanır; son görüntüde gözün akı kararır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ah elinden zülfü kemendim benim

   Müjgân değdi sinem yaralandı gel

   1Ah, ey saçı kement gibi olan sevgilim!

   2Kirpiklerin değdi, göğsüm yaralandı; gel.

   Kement gibi saçlı sevgiliye yakınan anlatıcının göğsü kirpiklerin değmesiyle yaralanır. Saç bağlarken kirpik deler; yüzün iki güzellik unsuru âşığı kuşatan silahlara dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gün begün artmakta dert ile gamım

   Uç verdi yaralar sıralandı gel

   1Derdim ve kederim günden güne artıyor.

   2Yaralarım açılıp sıra sıra dizildi; gel.

   Dert ve keder günden güne artarken yaralar açılıp sıra sıra dizilir. İç acı bedende çoğalan izlerle görünür olur; yinelenen ‘gel’ çağrısı şifanın yalnız sevgiliden beklendiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gamdan hisar oldu meskenim yurdum

   Tükenmez avazım okunmaz virdim

   1Evimi ve yurdumu kederden bir hisar kuşattı.

   2Sesim tükenmez, duam okunup bitmez.

   Ev ve yurt kederden bir hisara dönüşür; ses tükenmediği gibi dua da bitmez. Kuşatılmış mekân ile sürekli yakarış, anlatıcının hem kapalı hem de sevgiliye seslenmeyi sürdüren hâlini anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Üç değil beş değil yüz oldu derdim

   Yüklendi gam yükün kiralandı gel

   1Derdim üçü beşi geçti, yüzü buldu.

   2Gam yükü yüklendi, taşıyıcı tutuldu; gel.

   Dert üçü beşi aşarak yüzü bulur, gam yükü için taşıyıcı tutulur. Sayı abartısı ve yük benzetmesi acının taşınamayacak kadar büyüdüğünü mizahlı fakat karanlık bir dille gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ZİHMİYÂ kulundur haftada ayda

   Sevip ayrılmada ne buldun fayda

   1Ey Zihnî, haftalar ve aylar boyunca onun kulusun.

   2Sevip de ayrılmakta ne yarar buldun?

   Zihnî sevgilinin haftalar ve aylar boyunca kulu olduğunu söyler; sevip ayrılmanın ne yararı bulunduğunu sorar. Sürekli bağlılık ile sevgilinin geçici yakınlığı arasındaki adaletsizlik açığa çıkar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Azrail göğsünde canın heyheyde

   Gözlerimin ağı karalandı gel

   1Azrail göğsündeyken canın tehlikededir.

   2Gözlerimin akı karardı; gel.

   Azrail göğüsteyken can tehlikededir; gözlerin akının kararması ölümün yaklaştığını gösterir. Son ‘gel’ çağrısı, sevgilinin gecikmesinin geri döndürülemez bir sonuca yol açacağını bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle