Can İçinde Bülbülüm

Şirî kendisini Elest meclisinden bedendeki cana uzanan ezelî nur ve bülbül sayar. Men aref, Fatiha, ilahî isimler ve gönül gözü üzerinden irfana yürür; Hakk’a tevekkül ederek doğru yolu menzil edinir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Men dilâ nuru kadîmim can içinde bülbülüm

   Ol Elest bezmindeki mestan içinde bülbülüm

   Aşiyanı tende canım, can içinde bülbülüm

   Derdmendim dertliyim devran içinde bülbülüm

   Her güruhu nacîi zişan içinde bülbülüm

   1Ey gönül, ben ezelî nurum; can içinde bülbülüm.

   2Elest meclisindeki sarhoşlar arasında bülbülüm.

   3Yuvam bedende, canım; can içinde bülbülüm.

   4Dertliyim, zaman içinde bülbülüm.

   5Kurtuluşa eren şanlı topluluk içinde bülbülüm.

   Bülbül her dizede konuşanın ruhsal sesini taşır. Ezelî nur Elest meclisinden bedendeki cana iner; dert ve kurtulmuş topluluk aynı ses içinde birleşerek kişinin kozmik ve dünyevi yerini kurar.

   Bütün beşlik yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Menaref esrarını gerçi nihan etmez miyim

   Kal ile hâl ehlin amma imtihan etmez miyim

   Kellimünnas muktezasınca zeban etmez miyim

   İhtiyarı kenzi mahfîyi ıyan etmez miyim

   Kuşdilin fehmeyliyen irfan içinde bülbülüm

   1“Kendini bilen” sırrını yine de gizlemez miyim?

   2Söz ve hâl ehlini sınamaz mıyım?

   3“İnsanlarla anlayışlarına göre konuşun” gereğince dile getirmez miyim?

   4Gizli hazine seçimini görünür kılmaz mıyım?

   5Kuş dilini anlayan irfan içinde bülbülüm.

   Men aref, hâl ve kelâm ilkeleri bilginin herkese aynı biçimde açıklanamayacağını gösterir. Gizli hazine görünür olurken kuş dilini anlayan irfan sahibi, bülbülün örtülü söyleyişini çözebilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mağzı Kur’an bai Bismillâh imiş gûşeyledim

   Küflü babı mânii miftahını hûşeyledim

   Seyredip Seb’ulmesânî bezmini gûşeyledim

   Badei aşkım nasip oldu şükür nuşeyledim

   Allemeresma benim Kur’an içinde bülbülüm

   1Kur’an’ın özü besmelenin “b”siymiş, dinledim.

   2Küflü mâna kapısının anahtarını bilinçle kavradım.

   3Seb‘u’l-mesânî meclisini seyredip dinledim.

   4Aşk şarabı nasip oldu, şükür içtim.

   5“Âdem’e isimleri öğretti” sırrıyla Kur’an içinde bülbülüm.

   Besmelenin bâsı, Fatiha’nın yedi tekrarlanan ayeti ve isimlerin öğretilmesi Kur’an bilgisini katmanlandırır. Aşk şarabını içmek, duyulan metni yaşanan manevî nasibe dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kûhlü ibret ile açtım aynı dilbînâyı ben

   Basmışım İnnâhedeynâhüssebile pâyı ben

   Semmeveçhullah girib kuteyledim sevdayı ben

   Seyyidim tâlim edip fehmeyledim esmayı ben

   Mürtezanın sırrıyım piran içinde bülbülüm

   1İbret sürmesiyle gönül gözünü açtım.

   2“Biz ona iki yolu gösterdik” yoluna bastım.

   3“Nereye dönseniz Allah’ın yüzü oradadır” sırrına girip sevdayı azık ettim.

   4Seyyidim öğretti, isimleri anladım.

   5Murtaza’nın sırrıyım, pirler içinde bülbülüm.

   Gönül gözü sürmeyle açılır ve Kur’anî yol işaretlerine basar. Allah’ın yüzünün her yönde oluşu sevdayı yol azığı yapar; seyyit öğretisi ve Murtaza sırrı bu görmenin silsilesini belirler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cümle taatten cihanda ben elim ezel yudum

   Tövbe urdum hem derunum pasına saykal yudum

   Bahusus seyranı çeşmimden yüzüm evvel yudum

   Şükrillâh kim hayatım çeşmesinden el yudum

   Tayyibü tahir olan rindan içinde bülbülüm

   1Dünyadaki bütün ibadetlerden elim ezelden beri yıkandı.

   2Tövbe ettim, içimin pasını cilalayıp yıkadım.

   3Özellikle seyreden gözümden önce yüzümü yıkadım.

   4Tanrı’ya şükür, hayat çeşmesinden elimi yıkadım.

   5Temiz ve arınmış rindler içinde bülbülüm.

   Yıkama tekrarları dış ibadeti reddetmekten çok iç pası temizlemeye yönelir. Yüz, göz ve el arınırken hayat çeşmesi son kaynak olur; konuşan kendisini temiz rindler topluluğuna yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Çünkü Şirî rahı Hakka eyledi avni azîm

   Hakka tefviz eyleyip minşerri Şeytanırracîm

   Fatiha içre okuyup kenzi Rahmani rahim

   Cennet içre menzilin Hâzâ sıratı müstekîm

   Zahidâ inkârı ko Vildan içinde bülbülüm

   1Şirî, Hak yoluna büyük bir yardımla yöneldiği için,

   2işini Hakk’a bırakıp kovulmuş şeytanın şerrinden sığındı.

   3Fatiha içinde Rahman ve Rahim hazinesini okudu.

   4Cennetteki menzili “işte doğru yol budur” sırrıdır.

   5Ey zahit, inkârı bırak; Vildan içinde bülbülüm.

   Mahlas kıtası tevekkül, şeytandan sığınma ve Fatiha okumasını tek yolda toplar. Sırat-ı müstakim cennetteki menzil olur; zahide yöneltilen çağrı inkârı bırakıp bu sesi duymaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle