Alçaklı yüksekli gaib erenler

Miskin Âşık, görünür görünmez erenlerden gönlünü zalimin elinden kurtarmalarını ister. Ali’nin Hayber gücü, dervişin ak abası ve Gül Baba’nın himmeti aynı yakarışta birleşir; son kıta koruma dileğini şaire ve dinleyene yayar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Alçaklı yüksekli gaib erenler

   Alıver gönlümü zâlim elinden

   Hızır nebî isen gerçek er isen

   Alıver gönlümü zâlim elinden

   1Ey alçakta ve yüksekte bulunan görünmez erenler,

   2Alıver gönlümü zâlim elinden

   3Hızır Peygamber ve gerçek bir er isen,

   4Alıver gönlümü zâlim elinden

   Alçakta, yüksekte ve görünmeyen âlemde bulunan erenlere gönlü zalimin elinden kurtarmaları için seslenilir. Hızır’a yöneltilen “gerçek er isen” şartı, yardımın kutsal kimliği fiilen doğrulamasını ister.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hayber’in kapusun kopardı Ali

   Anlar erlik ile tutmuştur yolu

   Tanrı’nın arslanı ol ulu velî

   Alıver gönlümü zâlim elinden

   1Ali, Hayber’in kapısını yerinden söktü.

   2Onlar yolu yiğitlikle tutmuştur.

   3O ulu veli, Tanrı’nın aslanıdır.

   4Alıver gönlümü zâlim elinden

   Ali’nin Hayber kapısını koparması erliğin en belirgin örneğidir; Tanrı’nın arslanı olan veli yolunu kudretle tutar. Şair, kendi gönlünü zalimden alacak gücü bu tarihsel kahramanlıkta arar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Derviş olan dâim giyer ak aba

   Yalın ayak gezer hem başı kaba

   Budin’i bekleyen Sultan Gül Baba

   Alıver gönlümü zâlim elinden

   1Derviş olan daima giyer ak hırka

   2Yalın ayak dolaşır; başında başlık yoktur.

   3Budin'i bekleyen Sultan Gül Baba

   4Alıver gönlümü zâlim elinden

   Derviş ak aba giyip yalın ayak ve başı açık dolaşır; Budin’i bekleyen Gül Baba da koruyucu eren olarak çağrılır. Sade kıyafet ile sınır gözcülüğü, hizmetin hem yoksul hem güçlü yüzünü birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Miskin Âşık gelüb geçti buradan

   Görünmez kirpiği kaşı karadan

   Seni de saklasın bizi yaradan

   Alıver gönlümü zâlim elinden

   1Miskin Âşık gelip geçti buradan

   2Basılı “kirpiği kaşı karadan görünmez” sözünün karşılaştırma bağı açık değildir.

   3Bizi yaratan, seni de korusun.

   4Alıver gönlümü zâlim elinden

   Miskin Âşık buradan gelip geçtiğini söyler ve Yaradan’dan hem dinleyeni hem kendisini korumasını diler. “Kirpiği kaşı karadan görünmez” dizesindeki karşılaştırma kapalıdır; yorum bunu kanıtsız biçimde bir sevgili portresine dönüştürmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle