Ay Doğar Aşar Gider
Ayın doğup aşması ve kızların Maraş’a gidişi hareketli bir açılıştır; bir el sevgilinin koynundayken diğer el boş kalır. Hora gelinine yönelen nakarat, bedensel yakınlığın eksik yarısını konuşmayla tamamlamak ister fakat cevap alınamaz. Karşı evler, yayılan develer ve koyun sağarken terleyen kadınlar çalışma çevresini kurar. Nakarat bu gözlenen gündeliğin içine girer; anlatıcı, uzaktan seyrettiği gelinin kendisine sözle dönmesini ister ve sessizliği sevdanın temel engeli sayar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Ay doğar aşar gider
Gızlar Maraş'a gider
Bir elim yar koynunda
Bir elim boşa gider
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Ay doğar aşar gider
2Gızlar Maraş'a gider
3Bir elim yar koynunda
4Bir elim boşa gider
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
- 2
Karşıdadır evleri
Yayılır develeri
Oturmuş koyun sağar
Terlemiş sineleri
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Karşıdadır evleri
2Yayılır develeri
3Oturmuş koyun sağar
4Terlemiş sineleri
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
Karşı evler, yayılan develer ve koyun sağarken terleyen kadınlar çalışma çevresini kurar. Nakarat bu gözlenen gündeliğin içine girer; anlatıcı, uzaktan seyrettiği gelinin kendisine sözle dönmesini ister ve sessizliği sevdanın temel engeli sayar.
- 3
Su gelir daşa değer
Kirpikler kaşa değer
Yardan bir gelmiş
Azizdir başa değer
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Su gelir daşa değer
2Kirpikler kaşa değer
3Yardan bir name gelmiş
4Azizdir başa değer
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
Taşa değen su ile kaşa değen kirpik yakın temas imgeleridir. Sevgiliden gelen mektup baş üstünde tutulacak kadar değerlidir; nakarat, yazılı haberin sağladığı karşılığa rağmen yüz yüze konuşmanın hâlâ gerçekleşmediğini hatırlatır.
- 4
Karşıda koyun kuzu
Koyuna verin tuzu
Koyun neylesin tuzu
Bekâra verin kızı
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Karşıda koyun kuzu
2Koyuna verin tuzu
3Koyun neylesin tuzu
4Bekâra verin kızı
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
Koyun ve kuzuya tuz verme önerisi, bekâr kişiye kız verilmesi gerektiği sözüne bağlanır. Hayvanın tuza ihtiyacı sorgulanırken evlilik toplumsal gereksinim gibi sunulur; tekrar edilen gelin çağrısı bu mizahi karşılaştırmayı kişisel talebe çevirir.
- 5
Han ışıktır ışıktır
Dam dama dolaşıktır
Çok nazlanma
Kızın da bana aşıktır
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Han ışıktır ışıktır
2Dam dama dolaşıktır
3Çok nazlanma kaynana
4Kızın da bana aşıktır
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
Aydınlık han ve birbirine dolaşan damlar aile evini görünür kılar. Kaynanaya çok nazlanmaması söylenir, çünkü kızının anlatıcıya âşık olduğu iddia edilir; nakarat, gelinin kendi sesini duymadan yapılan bu evlilik pazarlığını açık bırakır.
- 6
Adıyaman dağında
Bülbül öter bağında
Allah canımı alsın
Oyarin kollarında
da gelin ne diyon
da gelin ne diyon
Söylüyom söylemiyon
Daha da bana ne diyon
1Adıyaman dağında
2Bülbül öter bağında
3Allah canımı alsın
4Oyarin kollarında
5Hora da gelin ne diyon
6Hora da gelin ne diyon
7Söylüyom söylemiyon
8Daha da bana ne diyon
Adıyaman dağında öten bülbül aşkın coğrafyasını yeniden genişletir. Sevgilinin kollarında ölme dileği, önceki kıtalardaki evlilik şakasını yoğun bir bağlılık beyanına dönüştürür; son nakarat hâlâ gelinin ne dediğini sorarak kesin karşılığı bekler.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Anonim Halk Şiiri adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 154316 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Ay doğar aşmak isterAnonim Halk Şiiri · türkü→
Ayın doğup aşması ve kızların Maraş’a gidişi hareketli bir açılıştır; bir el sevgilinin koynundayken diğer el boş kalır. Hora gelinine yönelen nakarat, bedensel yakınlığın eksik yarısını konuşmayla tamamlamak ister fakat cevap alınamaz.