Hangi Bağın Gülüsün?

Şair ela gözlü sevgiliye hangi bağın gülü olduğunu sorar ve kendisini onun bülbülü sayar. Sevgilinin yüksekten uçup seveninden kaçmasını delilik diye niteler; son bentte dünya malını önemsemeyip asıl cevherin sevgili olduğunu söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Be hey elâ gözlü dilber

   Kangı bağın gülüsün sen

   1Ey ela gözlü güzel,

   2sen hangi bağın gülüsün?

   Sevgili gül sayılır fakat ait olduğu bağ bilinmez; soru onun güzelliğini överken erişilmez ve başka çevreye bağlı oluşunu da sezdirir. “Kangı bağ” sorusu, gülü överken onun yetiştiği ve ait olduğu yeri de erişilmez bırakır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Her seher vaktinde öter

   Âşıkın bülbülüsün sen

   1Her tan vaktinde öten,

   2âşığının bülbülüsün.

   Bülbül tan vaktindeki ötüşüyle âşığın sesi olur; sevgiliye bülbül denmesi gül ile âşığın rollerini bilinçli biçimde iç içe geçirir. Seher vakti ötüşü bülbülü düzenli bir haberci yapar; sevgilinin sesi âşığın diliyle birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nazlısın yüksek uçarsın

   Perişan gönlüm açarsın

   1Nazlısın, yüksekten uçarsın.

   2Perişan gönlümü açarsın.

   Yüksek uçmak sevgilinin naz ve gururunu, perişan gönlü açmak ise aynı kişinin iyileştirici etkisini gösterir. Uçuş ile gönül açma karşıtlığı, sevgilinin uzakta dururken bile içeride ferahlık yaratabildiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Seni sevenden kaçarsın

   Aklın yoktur delisin sen

   1Seni seven kişiden kaçarsın.

   2Aklın yok; sen delisin.

   Kendisini seven kişiden kaçması akılsızlık diye yargılanır; övgü dili bir anda açık siteme dönüşür. “Deli” hükmü kaçışın sevgi mantığına uymamasından doğar; sitem doğrudan sevgilinin aklına yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Etti bana türlü âli

   Bulmadım dostumu hâli

   1Bana türlü hile yaptı.

   2Dostumu boş bulmadım.

   Sevgilinin türlü hilesinin ardından dostun “hâli/boş” bulunmadığı söylenir; birim, dostsuzluk iddiası kurmadan muhatabın serbest ya da yalnız bulunamayışını korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   GEVHERÎ neylesin mali

   Gevherinin malısın sen

   1Gevherî malı ne yapsın?

   2Sen Gevherî’nin malı ve cevherisin.

   Mahlaslı kapanış maddi malı değersiz sayar; asıl “Gevher” sevgilinin kendisi ve şaire aidiyetidir. Mal ile Gevher adı arasındaki oyun, maddi serveti bırakıp sevgilinin değerini asıl mülk sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle