Derdimi Böyle Yaz

Şair kâtibe derdini ve hâlini sevgiliye olduğu gibi yazdırır; unutulmamak ve mektubun okunması temel istektir. Başkaları kavuşurken sevgilinin de gelmesini diler; son bentte yazının şikâyet değil, zor ayrılığı bildiren saygılı bir arzuhal olduğunu özellikle belirtir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ben derdim söyleyim sen dinle kâtip

   Vasfı halim nazlı yare böyle yaz

   1Ben derdimi anlatayım, sen dinle kâtip.

   2Hâlimi nazlı sevgiliye böyle anlat.

   Anlatıcı derdini söylemek, kâtipten de dikkatle dinleyip hâlini sevgiliye yazmak ister. Sözlü acı yazılı arzuhale dönüşür; şiirin bütün iletişim düzeni bu görev paylaşımı üzerine kurulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ferâmuş etmesin gönülden beni

   Mürüvetli mihribana böyle yaz

   1Beni gönlünden çıkarıp unutmasın.

   2iyiliksever sevgiliye böyle yaz.

   Sevgilinin anlatıcıyı gönlünden çıkarıp unutmaması dilenir ve mektubun iyiliksever sevgiliye böyle yazılması istenir. Unutulma korkusu, sevgilinin merhametine seslenen saygılı bir hitapla dengelenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Benim arzıhalim alsın sevdiğim

   Okuyup halimden bilsin sevdiğim

   1Sevgilim hâlimi anlatan mektubumu alsın.

   2Okuyup ne durumda olduğumu öğrensin.

   Sevgilinin arzuhali alması ve okuyarak anlatıcının durumunu öğrenmesi beklenir. Mektup yalnız haber taşımaz; uzaktaki kişinin yaşadığı acıyı sevgilinin bilgisine ve vicdanına sunan bir tanık olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Eller geldi o da gelsin sevdiğim

   Kerem eyle keremkâna böyle yaz

   1Başkaları kavuştu; benim sevgilim de gelsin.

   2İyilik et, o cömert sevgiliye böyle yaz.

   Başkalarının sevgililerine kavuştuğu söylenerek anlatıcının sevgilisinin de gelmesi istenir. Kâtibe verilen ‘cömert olana böyle yaz’ buyruğu, kişisel isteği sevgilinin keremine bağlayan nazik bir baskı kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Biçare NURÎ’nin işi hayaldir

   Yarinden ayrılmak ne müşkül haldir

   1Çaresiz Nûrî'nin bütün işi hayal kurmaktır.

   2İnsanın sevgilisinden ayrılması ne zor bir hâldir.

   Çaresiz Nûrî’nin işinin hayal olduğu, sevgiliden ayrılmanın çok zor bir hâl sayıldığı belirtilir. Mektup henüz kavuşma sağlamamıştır; anlatıcı bu yüzden gerçek hayat yerine hayalle oyalanmaktadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Yare şekva değil bir arzıhaldir

   Başın için o sultana böyle yaz

   1Bu sevgiliye şikâyet değil, bir arzuhaldir.

   2Kendi başın için, o sultan sevgiliye bunları yaz.

   Yazılanların sevgiliye yöneltilmiş bir şikâyet değil, yalnızca durum bildirimi olduğu özellikle söylenir. Son dize kâtibi sevgilinin onuruna yemin ettirir; şiir sitemini saygı sınırında tutarak kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle