Bilmem sarhoş mudur uykudan kalkmış

Âşık, saçını boynuna dökmüş ve ellerine kına yakmış sevgiliyle soru-cevaplı bir söyleşiye girer. Boy, soy, cilve, yanak ve kâkül üzerine verilen nükteli cevaplar her yakınlaşma isteğinin ‘yok yok’ sözüyle geri çevrilmesine bağlanır; Garip Hasan mahlası son birimde görünür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bilmem sarhoş mudur uykudan kalkmış

   Taramış zülfünü gerdana dökmüş

   1Sarhoş mu, yoksa uykudan yeni mi kalkmış, bilemiyorum.

   2Taramış saçını boynuna dökmüş.

   Sevgilinin sarhoşluğu ile uykulu hâli ayırt edilemez; boynuna dökülen taranmış saç, bu mahmur görünüşün somut işaretidir. Mahmur belirsizlik, sevgilinin daha ilk bakışta çözülemeyen cazibesini kurar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Beyaz ellerine al kına yakmış

   Dedim öpüşelim dedi ki yok yok

   1Beyaz ellerine al kına yakmış.

   2Dedim öpüşelim dedi ki yok yok.

   Beyaz ele yakılan kına yakın bir beden ayrıntısı verir; âşığın öpüşme isteği ise sevgilinin kesin ‘yok yok’ cevabıyla geri çevrilir. Kınanın sıcak rengi ile sözlü ret arasındaki karşıtlık, yakınlığı yalnız görünüşte bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dedim selvi nedir dedi boyumdur

   Dedim bu güzellik dedi soyumdur

   1Dedim servi nedir dedi boyumdur.

   2Dedim bu güzellik dedi soyumdur.

   Servi boy ve soydan gelen güzellik, sevgilinin kendi ağzından açıklanır; soru-cevap, portreyi onun özgüvenli hükümleriyle kurar. Sevgilinin güzelliği kendisine miras sayması, âşığın övgüsünü dışarıdan bir hüküm olmaktan çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Dedim bu cilveler dedi huyumdur

   dedim koçuşalım dedi ki yok yok

   1Dedim bu cilveler dedi huyumdur.

   2Dedim: ‘Kucaklaşalım.’ Dedi: ‘Hayır, hayır.’

   Sevgili cilvelerini değişmez huyu sayar; kucaklaşma teklifini reddetmesi, bu nazın âşık açısından aşılmaz bir sınıra dönüştüğünü gösterir. Bu cevap, cilvenin geçici bir oyun değil, sevgilinin bilinçli mesafesi olduğunu kesinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dedim ölüm yok mu dedi aynımda

   Dedim öz vebalim dedi boynumda

   1Dedim: ‘Ölüm yok mu?’ Dedi: ‘Benim gözümde yok.’

   2Dedim öz vebalim dedi boynumda.

   Ölüm sorusu sevgilinin gözünde önem taşımaz; ardından vebali kendi boynuna alması, reddedişin sorumluluğunu da üstlendiği anlamına gelir. Ölümü küçümseyen tavır, sevgilinin nazını bedeli bilinen fakat yine de sürdürülen bir seçime dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dedim turunçların dedi koynumda

   Dedim koklaşalım dedi ki yok yok

   1Dedim: ‘Turunçların nerede?’ Dedi: ‘Koynumda.’

   2Dedim koklaşalım dedi ki yok yok.

   Turunç benzetmesi sevgilinin koynuna yerleştirilir; koklaşma isteğine gelen ikinci ‘yok yok’, bedensel yakınlaşmayı yine engeller. Koyundaki meyve imgesi isteği artırırken tekrarlanan ret, erişimin yalnız sözde kaldığını bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Dedim yanakların dedi gülümdür

   Dedim kâkülün dedi sünbülümdür

   1Dedim yanakların dedi gülümdür.

   2Dedim: ‘Kâkülün?’ Dedi: ‘Sümbülümdür.’

   Yanak güle, kâkül sümbüle çevrilerek yüz portresi iki çiçekle tamamlanır; cevaplar güzelliğin rengini ve kokusunu birlikte duyurur. Gül ile sümbülün yan yana gelişi, yüz ve saç güzelliğini tek bir kokulu bahçe tasvirinde birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Dedim GARİP HASAN dedi kulumdur

   Dedim sarmaşalım dedi ki yok yok

   1Dedim: ‘GARİP HASAN?’ Dedi: ‘O benim kulumdur.’

   2Dedim sarmaşalım dedi ki yok yok.

   Garip Hasan’ın sevgilinin kulu sayılması bağlılığı açıklar; buna rağmen sarılma teklifinin reddi, kulluk ile kavuşma arasındaki mesafeyi korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle