Bülbül Kasidesi
Bülbüle sorulan art arda sorular, kuşun gül aşkıyla konuşanın derdini aynalar; son bölüm seher zikrinden pay isteme duasına döner.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
ya !
İsmi sübhan virdin mi var?
Bahçelerde yurdun mu var?
Bencileyin derdin mi var?
Garip garip ötme bülbül.
1Yardım et, ey imdat sahibi!
2Yüce Tanrı'nın adı senin zikrin midir?
3Bahçelerde bir yurdun var mı?
4Benim gibi senin de derdin var mı?
5Böyle garip garip ötme, bülbül.
- 2
Bilirim âşıksın güle
Gülün hâlinden kim bile.
Bahçedeki gonca güle
Dolaşıp söz atma bülbül.
1Güle âşık olduğunu biliyorum.
2Gülün hâlini kim bilebilir?
3Bahçedeki gonca güle
4dolaşıp söz atma, bülbül.
Bülbülün güle aşkı kabul edilir, fakat goncanın çevresinde dolaşıp söz atması kıskanç bir uyarıyla sınırlanır. Gülün hâlinin bilinemezliği, kuşun yakınlığını bile eksik bir bilgiye dönüştürür.
- 3
Bilirim âşıksın verde,
Cünûnun var gâyet serde.
Şu sînemde olan derde
Bir de sen dert katma bülbül.
1Güle âşık olduğunu biliyorum.
2Aşk çılgınlığı başını bütünüyle sarmış.
3Göğsümdeki şu derde
4sen bir dert daha ekleme, bülbül.
Gül anlamındaki ‘verd’ ile başı saran aşk çılgınlığı, konuşanın göğsündeki derde yeni yük eklememe isteğine bağlanır. Bülbülün tutkusu ortaklık kurmak yerine acıyı artırabilecek bir sestir.
- 4
Pervâz vurup uçar mısın,
Deniz deryâ geçer misin?
Bencileyin mısın?
Sen de hâlin söyle bülbül.
1Kanat çırpıp uçar mısın?
2Denizler ve engin sular aşar mısın?
3Benim gibi çaresiz misin?
4Sen de hâlini anlat, bülbül.
Kanat çırpma ve denizleri aşma soruları bülbülün hareket gücünü sınar; ardından kuştan kendi hâlini anlatması istenir. Konuşan, ötüşü anlamlı bir öz anlatıya çevirmeye çalışır.
- 5
A bülbülüm uslu musun,
Kafeslerde besli misin?
Bencileyin yaslı mısın?
Garip garip ötme bülbül.
1Ey bülbülüm, uslu musun?
2Kafeslerde beslenmiş misin?
3Benim gibi yaslı mısın?
4Böyle garip garip ötme, bülbül.
Usluluk, kafeste yetişme ve yas soruları bülbülün sesinin kaynağını araştırır. Nakarat kuşu susturmak kadar onun ötüşünde konuşanın kendi kederini yeniden işitmesini de anlatır.
- 6
Yunus vücûdun derken
Cihanda mislin yok derken,
Seher vakti "hakk hakk" derken
Bizi de unutma bülbül.
1Yunus, ‘Bedenin tertemiz’ derken,
2‘Dünyada benzerin yok’ derken,
3seher vakti ‘Hak, Hak’ derken,
4bizi de unutma, bülbül.
Yunus’un kuşu temiz ve eşsiz sayan sözleri, seher vaktindeki ‘Hak, Hak’ zikrine bağlanır. Son dilek, bülbülün manevî sesinde konuşanın da unutulmamasını ister.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'ın 170981 numaralı sabit revizyonundaki şiir, 25 dize ve 5+4+4+4+4+4 satırlık bölüm yapısındadır. Yunus Emre atfı gelenekseldir ve kaynak sayfasına dayanır; tek bir tarihsel kimliğe ya da yazma silsilesine bağlanamaz. Kaynak sayfası bir kalıp adı vermez.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Dolap niçin inilersinYunus Emre · Nefes/İlahi→
Bülbüle yöneltilen yardım, zikir ve yurt soruları kuşun ötüşünü konuşanın kendi derdine ayna yapar. ‘Garip’ sözü hem sesin yalnızlığını hem hitap eden kişinin dünyadaki yabancılığını taşır.