Der Sitâyiş-i Şehenşâh-ı Cihân Fâtih-i Bâğdâd Sultân Murâd Aleyhi’-rahme

Mezâkî, “sözüm” redifiyle şiirini kitap, büyü, silah, mücevher, su ve sevgili gibi sürekli değişen imgelerle över.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bü'l-aceb nüsha-i esrâr-ı nihândur sühanüm

   Kim nazar-kerde-i sâhib-nazarândur sühanüm

   Sâhir-i mucize-pîrâ-yı füsûn-ârâyım

   Kim medâr-ı şeref-i sihr-i beyândur sühanüm

   Saf-der-i mareke-ârâ-yı cünûn-pîrâyem

   Dehşet-endâz-ı dil-i hasm-ı cebândur sühanüm

   Benüm ol bülbül-i destân-zen-i vahdet ki henüz

   Savt-ı mürgân-ı gülistân-ı cinândur sühanüm

   Benüm ol şâir-i nev-tarz-ı belâgat-perdâz

   Şimdi darbü’l-meseli nükte-verândur sühanüm

   Bir füsûnıyla nice düşmeni bî-hûş iderin

   Rukye-i hûş-ber ü hûş-sitândur sühanüm

   Söze gelse idemez ehl-i garaz bast-ı kelâm

   Hem-havâs-ı eser-i akd-i lisândur sühanüm

   Böyle zî-kıymet olursa ne aceb âlemde

   Cevher-i mu'teber-i dürc-i dehândur sühanüm

   Ben o Behzâd-ı suver-bend-i hayâl-i nazmum

   Nev-zemînlerle şeref-bahş-ı zamândur sühanüm

   Ben o üstâd-ı nişân-dûz-ı fezâ-yı fikrim

   Zîb-i ham-gûşe-i her saht-ı kemândur sühanüm

   Dâyimâ velvele-perdâz-ı der-i mey-gedeyüm

   Lâ-cerem gûş-zed-i pîr-i mugândur sühanüm

   İnıdâm-ı dehen-i dil-beri tasrîh ideli

   Faysal-ı rütbe-i tahkîk u gümândur sühanüm

   Âh-ı 'âşık gibi pür-sûz u güdâz olmag ile

   Hasbihâl-i dil-i bî-tâb u tuvândur sühanüm

   N'ola dil-mürdeleri nazm ile ihyâ itsem

   Ya dem-i İsâ yahud rûh-ı revândur sühanüm

   Ben de kendüm bileli mezraa-i âlemde

   Mâ-hasal hâsıl-ı 'ömr-i güzerândur sühanüm

   Olsa her dem ne aceb vird-i zebân-ı 'âlem

   Midhat-ârâ-yı şehen-şâh-ı cihândur sühanüm

   Ol şehen-şeh ki idelden sözüme ragbet-i tam

   Rûz u şeb hûş-geh-i pîr ü civândur sühanüm

   Ol şehen-şeh ki anun bâde-i medhiyle müdâm

   Feyz-bahşâ-yı dil-i âlemiyândur sühanüm

   Hân Murâd ol şeh-i zîşân-ı felek-mertebe kim

   Gülşen-i midhatine âb-ı revândur sühanüm

   Zikr-i evsâf-ı şerîfiyle ben ol Vassâfım

   Kim hased-âver-i her menkıbe-hândur sühanüm

   Vasf-ı bahr-i kerem ü maden-i cûdın yazalı

   Gayret-efrûz-ı derûn-ı yem ü kândur sühanüm

   Niam-ı mâide-i lutfını tarîf ideli

   Çâşını bahş-ı mezâk-ı dil ü cândur sühanüm

   Husrev-i Cem-menişâ server-i Ferruh-revişâ

   Feyz-ı medhünle ne hoş neşve-resândur sühanüm

   Kim gamın dilleri şâd eylemede gûyâ kim

   Bâde-i câm-ı leb-i lal-i bütândur sühanüm

   Siyyemâ miskale-i mekremetünle her dem

   Saykal-ı levh-i dil-i âyîne-sândur sühanüm

   İsm-i azam gibi nâmunla mütessir olalı

   Hırz-ı cân vefk-ı cinân hatt-ı emândur sühanüm

   Nev-be-nev tarz-ı pesendîde-i şûhâne ile

   Reşk-i güftâr-ı fülân ibn-i fülândur sühanüm

   Behçet-i manâ ile ince hayâliyle hemân

   Bir güzel dil-ber-i bârîk-i miyândur sühanüm

   Sebeb-i güft ü şinîd-i bülegâdur nazmum

   Zîver-i encümen-i kevn ü mekândur sühanüm

   Hâme mânend-i neheng anda şinâverlik ider

   Gerçi bir bahr-i serîü'l-cereyândur sühanüm

   Nice esrâr-ı nihân eyledüm îrâd ammâ

   Yine hurşîd-i cihân gibi ayândur sühanüm

   Dosta fâyide vü düşmene husrân virür

   Hâsılı mâ-sadak-ı sûd u ziyândur sühanüm

   Ey Mezâkî nice bir bast-ı kelâm ile du'â

   Kim duâ ile hemân verd-i zebândur sühanüm

   Hak şehen-şâh-ı cihânı ide hurrem tâ kim

   Mûceb-i dil-hûşî-i gam-zedegândur sühanüm

   1Sözüm, gizli sırların şaşırtıcı bir kitabıdır.

   2Çünkü sözüm, anlayış sahiplerinin gözdesidir.

   3Ben, büyüyü mucize gibi süsleyen bir sihir ustasıyım;

   4Çünkü sözüm, büyülü anlatımın şeref dayanağıdır.

   5Ben, delilik meydanında saf yaran bir savaşçıyım;

   6Sözüm korkak düşmanın yüreğine dehşet salar.

   7Ben birlik destanı söyleyen o bülbülüm ki daha şimdiden

   8Sözüm cennet bahçesindeki kuşların sesidir.

   9Ben belagati yeni bir tarzda işleyen o şairim;

   10Sözüm şimdi nüktedanların atasözü olmuştur.

   11Bir büyüsüyle nice düşmanı bayıltırım;

   12Sözüm bilinci alıp götüren bir tılsımdır.

   13Söze geldiğinde kötü niyetliler lafı uzatamaz;

   14Sözüm, dili bağlayan etkinin eş değeridir.

   15Dünyada böylesine değerli olmasına şaşılır mı?

   16Sözüm, ağız kutusunun değerli mücevheridir.

   17Ben, şiir hayallerine biçim veren Behzâd’ım;

   18Sözüm yeni zeminlerle zamana şeref verir.

   19Ben düşünce ufkuna hedef diken o ustayım;

   20Sözüm her sert yayın kıvrık köşesini süsler.

   21Daima meyhane kapısında gürültü koparırım;

   22Bu yüzden sözüm meyhane pirinin kulağına tanıdıktır.

   23Sevgilinin ağzının yokluğunu açıkça söylediğinden beri,

   24Sözüm kesin bilgiyle kuşku arasındaki hükmü verir.

   25Âşığın ahı gibi ateşle yanıp eridiği için,

   26Sözüm gücü tükenmiş huzursuz gönlün hâlini anlatır.

   27Şiirle ölü gönülleri diriltsem ne çıkar?

   28Sözüm ya İsa’nın nefesi ya da hayat veren ruhtur.

   29Ben kendimi bildim bileli bu dünya tarlasında,

   30Sözüm, geçip giden ömrün elde kalan tek ürünüdür.

   31Her an dünyanın dilinde zikir olmasına şaşılır mı?

   32Sözüm, cihan padişahının övgüsüyle süslüdür.

   33O padişah sözüme tam ilgi gösterdiğinden beri,

   34Sözüm gece gündüz gençle yaşlının dinlenme yeridir.

   35O padişahın övgü şarabıyla durmadan,

   36Sözüm bütün dünyanın gönlüne bereket verir.

   37O, gök kadar yüce ve şanlı hükümdar Han Murad’dır;

   38Sözüm onun övgü bahçesinde akan sudur.

   39Onun şerefli niteliklerini anmakla ben öyle bir övgücüyüm ki

   40Sözüm bütün menkıbe anlatıcılarını kıskandırır.

   41Cömertlik denizini ve bağış madenini anlattığımdan beri,

   42Sözüm, denizle madenin rekabet duygusunu ateşler.

   43Lütuf sofrasının nimetlerini anlattığından beri,

   44Sözüm gönlün ve canın damağına tat verir.

   45Ey Cem huylu hükümdar, ey kutlu yürüyüşlü önder!

   46Sözüm senin övgünün bereketiyle ne güzel neşe verir.

   47Çünkü sözüm kederli gönülleri sevindirirken sanki

   48Güzellerin lal dudağındaki kadehin şarabıdır.

   49Özellikle cömertliğinin cilasıyla sözüm her an,

   50Ayna gibi gönül levhasını parlatan perdah olur.

   51Yüce adından etkilenmeye başladığından beri,

   52Sözüm can muskası, gönül tılsımı ve güvenlik yazısıdır.

   53Sürekli yenilenen, beğenilen ve şuh tarzıyla

   54Sözüm adı sanı belirsiz herkesin söyleyişini kıskandırır.

   55Anlamının sevinci ve ince hayaliyle sözüm,

   56İnce belli güzel bir sevgili gibidir.

   57Şiirim belagat ustalarının konuşup tartışma sebebidir;

   58Sözüm varlık meclisinin süsüdür.

   59Kalem orada timsah gibi yüzüp gider;

   60Gerçi sözüm hızlı akan bir denizdir.

   61Nice gizli sırrı dile getirdim ama

   62Sözüm yine dünya güneşi kadar açıktır.

   63Dosta yarar, düşmana kayıp verir;

   64Kısacası sözüm kazanç ile zararın tam karşılığıdır.

   65Ey Mezâkî, sözü daha ne kadar uzatacaksın? Dua et;

   66Çünkü sözüm ancak duayla dillerin gülüdür.

   67Tanrı cihan padişahını hep sevinçli kılsın ki

   68Sözüm kederlilerin gönlünü sevindirsin.

   Mezâkî, “sözüm” redifiyle şiirini kitap, büyü, silah, mücevher, su ve sevgili gibi sürekli değişen imgelerle över. İkinci bölümde bu öz güven Sultan Murad methiyesine yönelir; hükümdarın ilgisi söze bereket verir. Kapanış, uzun övünmeyi duaya çevirerek şiirin toplumsal yarar iddiasını tamamlar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle