Ey Şah, Ayrılığından Gönül Huzur Bulmadı

Ayrılığı bir ordu, aşkı kıyısız Umman ve âşığı pervane olarak gösterir; sevgiliye kavuşma isteğini kadeh, saz ve bayram imgeleriyle anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   شهادر در فراقدن كوكل هيچ بولمادى آرام

   شراب لعلندن صون اى ساقى بزه بر جام

   1Ey şah, ayrılığın yüzünden gönül hiç huzur bulmadı

   2Ey saki, lal renkli dudağından bize bir kadeh sun

   Şah ve sakiye yönelen ses, ayrılık acısını lal dudaktan sunulan kadehle giderecek bir yakınlık talebine dönüştürür. Kadehin lal dudaktan gelmesi, içilen şey ile sevgilinin bedensel yakınlığını aynı kırmızı parlaklıkta birleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   بنه عيش ايله نوش اولسون غم هجران يتراولدى

   چكلسون لشكر هجران صفا بخش ايلسون هنگام

   1Bana zevkle içmek hoş olsun; ayrılık gamı artık yeter

   2Ayrılık ordusu çekilsin, vakit neşeyle ferahlasın

   Ayrılık bir ordu gibi geri çekilirken içme ve neşe imgeleri, sevgiliyle buluşmayı savaşın sona ermesi şeklinde kurar. “Ordu”nun çekilmesi yalnız gamın bitişi değil, gönül mekânının yeniden şenlik düzenine kavuşmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   اسير عشقم اى خواجه بنى طعن ايلمه هرگز

   سكا بوسوز و سازمدن دكل ممكن ايدن اعلام

   1Aşk tutsağıyım ey hoca, beni hiçbir zaman ayıplama

   2Bu sözsüz ve sazsız hâlimi sana tam bildirmem mümkün değil

   Aşk tutsağı konuşamayışını söz ve sazın yetersizliğiyle açıklar; ayıplanmama isteği bu hâlin dışarıdan ölçülemeyeceğini vurgular. Söz ile sazın yetmediği yerde tutsağın hâli suskun kalır; bu suskunluk, aşkın kanıtını açıklamadan daha güçlü kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   بو عشق پر بحر عماندر بوكا حد و كنار اولمز

   گرفتار اولمين بيلمز اكر اعراب اكر اعجام

   1Bu aşk, Umman Denizi gibidir; ona sınır ve kıyı olmaz

   2Arap ya da Acem, ona tutulmayan bu hâli bilemez

   Umman benzetmesi aşkın kıyısızlığını büyütür; Arap ya da Acem ayrımı kaldırılarak bilgiyi yalnız tutulmuş olma deneyimine bağlar. Kıyısı bulunmayan denizi ancak içine düşen bilir; soy veya dil ayrımı bu deneyim bilgisinin karşısında işlevsizleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   گل امدى شمع عشقه بر قرار پروانه اول ذاتى

   كيچمز قدر اوله تاكيم اوله گوندزلرك بيرام

   1Gel Zâtî, aşk mumunun çevresinde kararlı bir pervane ol

   2Bu yanışın değeri sürdükçe gündüzlerin bayram olsun

   Pervanenin mum çevresindeki kararı, mahlas beytinde geçici hevesten sürekli yanışa ve bayram gibi yaşanan zamana geçer. Pervanenin kararlılığı gündüzü bayrama çevirir; zamanın değeri takvimden değil, ateş çevresindeki sadakatten doğar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle