Gazel : (aldum) redifli

Zâtî kendini aşkın doğanı sayar; sevgilinin gönlünü demir bir hisar gibi ele geçirir, melamet ülkesini ah kılıcıyla fetheder ve sabırla gönlü derde değişir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Adû-yi zâg elinden bir tezerv-i şive-kâr aldum

   Dahi ben şâh-bâz-ı ışk olaldan bir şikâr aldum

   1Düşman karganın elinden nazlı bir sülün aldım.

   2Aşkın doğanı olduğumdan beri bir av yakaladım.

   Karga ile sülün, düşman ile sevgili değerlerini karşı karşıya getirir; anlatıcı kendini aşkın doğanı sayarak güzeli kurtaran avcı rolünü üstlenir. Doğan kimliği, karganın elindeki sülünü kurtarma sahnesinde âşığı hem seçici avcı hem güzelliğin koruyucusu yapar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yine burc-i bedenden can sevincumdem cikayazdi

   Nigarun gonline girdum demurden bir hisar aldum

   1Can, beden burcundan sevincimle neredeyse çıkacaktı.

   2Sevgilinin gönlüne girdim; demirden bir hisar aldım.

   Beden burç, sevgilinin gönlü demir hisardır; sevinçle bedenden çıkmaya yaklaşan can, aşk fetih dilini iç dünyaya taşır. Canın sevinçten bedeni terk edecek kadar yükselmesi, sevgilinin gönlüne girmeyi demir bir kaleyi ele geçirmekten değerli kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sarub pehluye tigun zahmini soyle safa surdum

   Sanasin yanuma bir serv-kaamet gul-izar aldum

   1Kılıcının yarasını bağrıma sarıp öyle bir zevk sürdüm ki

   2Sanki yanıma servi boylu, gül yüzlü bir sevgili aldım.

   Kılıç yarasının servi boylu gül yüzlü sevgili gibi kucaklanması, acı ile yakınlığı aynı bedensel sarılma imgesinde birleştirir. Yara sevgilinin boyu ve yüzüyle hayal edildiği için kucaklanan kılıç izi, eziyeti yakınlığın yerine geçiren paradoks olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Melamet mulkini acdum ser-a-ser tig-i ahumla

   bugun ben padisah-i mulk- iskam bir diyar aldum

   1Melamet ülkesini baştan başa ah kılıcımla açtım.

   2Bugün aşk ülkesinin padişahıyım; bir diyar aldım.

   Ah kılıcıyla melamet ülkesini fetheden âşık, dışarıdaki kınanmayı hükümdarlığa çevirir; padişahlık aşkın bedelini kabul etmekten doğar. Melâmet ülkesinin ah kılıcıyla fethi, başkalarının kınamasını âşığın kendi hükümdarlığını kurduğu toprağa çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Nukuund-i sabr u dil virdum meta-i derdine yarun

   Gorenler Zati'ya canlar virur bir yadigar aldum

   1Sabır ve gönül sermayesini sevgilinin dert malına verdim.

   2Ey Zâtî, görenler can verir; ben bir yadigâr aldım.

   Son beyit sabır ve gönlü sermaye, derdi mal yapar; âşık bütün varlığını verip karşılığında canlara değer bir yadigâr aldığını söyler. Sabır ve gönül harcanabilir para, sevgilinin derdi ise can pahasına alınan kalıcı yadigâr olarak tartılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle