Gerçek Âşıklara Çağrı Duyuruldu

Emir Sultan derman ararken canının içinde sevgiliyi bulduğunu söyler. Erenlerin alışveriş yaptığı meydan, cevher dağıtan dükkân ve canların mezada çıktığı pazar imgeleri, bütün âşıkların aradığı ilahî yüz ve divanla birleşir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gerçek âşıklara salâ dinildi

   Derdli olan gelsün dermânı buldum

   1Gerçek âşıklara çağrı duyuruldu.

   2Dertli olan gelsin; devayı buldum.

   Gerçek âşıklara yapılan açık çağrı, derdi olanları bulunan dermana davet eder; şiir böylece kişisel keşfi herkesin girebileceği manevî bir meydana açar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âh ile vâh ile cevlân iderken

   Cânımın içinde cânânı buldum

   1Âh edip vah ederek dolaşırken.

   2Canımın içinde sevgiliyi buldum.

   Âh ederek meydanda dolaşan anlatıcı, aradığı sevgiliyi kendi canının içinde bulur; dış hareket iç keşifle sonuçlanır. Canan uzak meydanda değil, içtedir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Akar gözlerimden yaş yerine kan

   Zerrece görünmez gözüme cihan

   1Akar gözlerimden yaş yerine kan.

   2Zerrece görünmez gözüme dünya.

   Gözlerden yaş yerine kan akması, cihanı görünmez kılan acının bedendeki ölçüsüdür; sevgili dışındaki dünya bakıştan silinir. Bu vurgu, “Akar gözlerimden yaş yerine kan” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Deryâlar nûş idüb kanmaz iken can

   Âşıklar kandıran ummânı buldum

   1Can denizleri içip kanmazken,

   2Âşıklar kandıran okyanusu buldum.

   Denizleri içse doymayan canı kandıran başka bir umman bulunur; sınırsız susuzluk ancak ilahî denizle diner. İlâhî umman susuzluğu içeriden giderir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Âşıklar meydâna doğru varurlar

   Erenler cem’olmuş virür alurlar

   1Âşıklar meydâna doğru varırlar.

   2erenler toplanmış, manevi alışveriş yapıyor.

   Âşıklar erenlerin toplanıp alıp verdiği meydana yürür; dünyevi pazar dili, manevi alışverişin toplu sahnesini kurar. Meydanın sermayesi manevi değerdir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Cümle evliyâlar dîvân dururlar

   Cevâhir bahş olan dükkânı buldum

   1Bütün veliler divanda ayakta durur.

   2cevher dağıtılan dükkânı buldum.

   Velilerin divanda ayakta duruşu saygı ve düzen kurar; bulunan dükkânda cevherin satılmayıp bağışlanması ise manevî kazancın lütuf olduğunu belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Açılmış dükkânlar kurulmuş pazar

   Canlar mezad olmuş dellâlda gezer

   1Açılmış dükkânlar kurulmuş pazar.

   2canlar mezada çıkarılmış, tellal onları duyuruyor.

   Açık dükkânlar ve kurulmuş pazarda canlar mezada çıkar; alınıp satılan malın can oluşu teslimiyetin bedelini gösterir. Tellal teslimiyeti herkese ilan eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Oturmuş ümmetin beratın yazar

   Hak’ka mahbûb olan sultânı buldum

   1Oturmuş ümmetin kurtuluş belgesini yazar.

   2Hakk’a sevgili olan sultânı buldum.

   Ümmetin kurtuluş belgesini yazan sultan, Tanrı’nın sevgilisi olarak tanıtılır; pazar görüntüsü bağışlanma divanına yaklaşır. Bu vurgu, “Oturmuş ümmetin beratın yazar” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   EMÎR SULTAN dir ne hoş bâzar imiş

   Âşıklar meydan idüb gezer imiş

   1EMÎR SULTAN der ki ne hoş pazar imiş.

   2Âşıklar burayı meydan edip gezermiş.

   Emir Sultan’ın mahlaslı sözü pazarı âşıkların dolaştığı hoş bir meydana çevirir; şair kendisini bu topluluğun tanığı yapar. Bu vurgu, “EMÎR SULTAN dir ne hoş bâzar imiş” sözünde belirginleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Cümlenin maksûdu ol dîdar imiş

    Hak’ka karşu duran dîvânı buldum

    1Hepsinin amacı o ilahî yüzmüş.

    2Hakk’ın huzurunda kurulan divanı buldum.

    Herkesin amacının ilahî yüz olduğu açıklanır ve arayış Hakk’ın huzurundaki divanda biter; pazarın gerçek değeri görünür olur. Bu vurgu, “Cümlenin maksûdu ol dîdar imiş” sözünde belirginleşir.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle