Gönül Arzû Kıldı Yüzün Görmeye
Fakir Ednâ, Kızıl Deli Sultan’dan yol göstericilik ve mürüvvet ister; Ehl-i Beyt ile imamlar silsilesini anıp Yemen’de tanık olduğu savaşı ve üstad Hatâ’ya bağlılığını kişisel bir yakarışta birleştirir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Gönül arzû kıldı yüzün görmeye
Kızıl Deli Sultan aman
İster senden bir almağa
Kızıl Deli Sultan aman
1Gönül yüzünü görmeyi arzuladı
2Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
3Senden bir kılavuz almayı ister
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
- 2
Alçağı yücesi sana görünür
Gönül düşmüş peşinize sürünür
Her ne günah dersen bende bulunur
Kızıl Deli Sultan aman
1Alçağı da yücesi de sana görünür
2Gönül peşinize düşmüş, sürünür
3Hangi günahı söylersen bende bulunur
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
Günahların itirafını sultanın alçağı ve yüceyi gören bakışına bırakan teslimiyet. “Alçağı yücesi sana görünür / Gönül düşmüş peşinize sürünür / Her ne günah dersen bende bulunur / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” Gönül Arzû 2 kaynak akışıdır; “Alçağı da yücesi de sana görünür / Gönül peşinize düşmüş, sürünür / Hangi günahı söylersen bende bulunur / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” Gönül Arzû 2 güncel okumasıdır. Gönül Arzû 2 için teslimiyet bağı öne çıkar.
- 3
Dayanmalı ol Sultanın nazına
Yüz sürelim ayağının tozuna
Sevdiğin nikabın almış yüzüne
Kızıl Deli Sultan aman
1O sultanın nazına dayanmalı
2Ayağının tozuna yüz sürelim
3Sevdiğin, örtüsünü yüzüne çekmiş
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
Sultanın nazına dayanmayı ayak tozuna yüz sürme ve örtülü sevgili imgeleriyle anlatan bağlılık. Gönül Arzû 3 özgün sırası “Dayanmalı ol Sultanın nazına / Yüz sürelim ayağının tozuna / Sevdiğin nikabın almış yüzüne / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” biçimindedir; Gönül Arzû 3 hizalı aktarımı “O sultanın nazına dayanmalı / Ayağının tozuna yüz sürelim / Sevdiğin, örtüsünü yüzüne çekmiş / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” olarak kalır. Gönül Arzû 3 Ehl-i Beyt izleğini taşır.
- 4
Makamınız imamların makamı
Kerbelâ’da akar şehidler kanı
Hasan Hüseyn Fatma Ana’nın canı
Kızıl Deli Sultan aman
1Makamınız imamların makamıdır
2Kerbelâ’da şehitlerin kanı akar
3Hasan ile Hüseyin, Fatma Ana’nın canıdır
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
İmamlar makamını Kerbelâ kanı ile Hasan, Hüseyin ve Fatma Ana silsilesinde anan hafıza. Gönül Arzû 4 tanık yüzeyi “Makamınız imamların makamı / Kerbelâ’da akar şehidler kanı / Hasan Hüseyn Fatma Ana’nın canı / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” sözlerini verir; Gönül Arzû 4 okur yüzeyi “Makamınız imamların makamıdır / Kerbelâ’da şehitlerin kanı akar / Hasan ile Hüseyin, Fatma Ana’nın canıdır / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” dizilerini sunar. Gönül Arzû 4 teslimiyet çizgisini sürdürür.
- 5
İmam Zeynel paralandı bölündü
Muhammed Bâkır’a secde kılındı
Ca’fer-i Sâdıkdan kaldı
Kızıl Deli Sultan aman
1İmam Zeynel parçalandı, bölündü
2Muhammed Bâkır’a secde kılındı
3Cafer-i Sâdık’tan yadigâr kaldı
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
Zeynelâbidîn’den Bâkır ve Cafer-i Sâdık’a uzanan imamlar zincirini yadigâr fikriyle kuran dörtlük. Gönül Arzû 5 içindeki “İmam Zeynel paralandı bölündü / Muhammed Bâkır’a secde kılındı / Ca’fer-i Sâdıkdan yâdigâr kaldı / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” dizilişi, Gönül Arzû 5 için “İmam Zeynel parçalandı, bölündü / Muhammed Bâkır’a secde kılındı / Cafer-i Sâdık’tan yadigâr kaldı / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” aktarımıyla eşleşir. Gönül Arzû 5 Ehl-i Beyt vurgusunu belirginleştirir.
- 6
Önce senin müşkilini kandıran
Ayağını od’a sokub yandıran
Mûsâ-yi Kâzım’a secde kıldıran
Kızıl Deli Sultan aman
1Önce senin güçlüğünü gideren
2Ayağını ateşe sokup yakan
3Mûsâ-yı Kâzım’a secde kıldıran
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
Müşkül giderme, ateşe dayanma ve Musa Kâzım’a yönelişi aynı yardım çağrısında birleştiren kesit. Gönül Arzû 6 doğrudan kaynağı “Önce senin müşkilini kandıran / Ayağını od’a sokub yandıran / Mûsâ-yi Kâzım’a secde kıldıran / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” şeklindedir; Gönül Arzû 6 doğal karşılığı “Önce senin güçlüğünü gideren / Ayağını ateşe sokup yakan / Mûsâ-yı Kâzım’a secde kıldıran / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” sırasını izler. Gönül Arzû 6 mürüvvet anlamını sınırlar.
- 7
O cihâna bu cihâna sır geldin
Takî Nakî Askerî’ye gül geldin
Mehdî Resûl ile çaldın
Kızıl Deli Sultan aman
1O cihana da bu cihana da sır olarak geldin
2Takî, Nakî ve Askerî’ye gül olarak geldin
3Mehdî ve Resul ile Zülfikar çaldın
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
İki cihana sır geliş ile Takî, Nakî, Askerî, Mehdi ve Zülfikar adlarını peş peşe taşıyan silsile. Gönül Arzû 7 özgün sözleri “O cihâna bu cihâna sır geldin / Takî Nakî Askerî’ye gül geldin / Mehdî Resûl ile Zülfikar çaldın / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet”, Gönül Arzû 7 modern satırları “O cihana da bu cihana da sır olarak geldin / Takî, Nakî ve Askerî’ye gül olarak geldin / Mehdî ve Resul ile Zülfikar çaldın / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” olarak okunur. Gönül Arzû 7 Kızıl Deli Sultan odağını tamamlar.
- 8
Fakir Ednâ’m yanar kendi başını
Yemen’de seyr ettim ter savaşını
Üstadım Hatâ’nın sır kardeşini
Kızıl Deli Sultan aman
1Fakir Ednâ’yım, kendi başıma yanarım
2Yemen’de ter savaşını seyrettim
3Üstadım Hatâ’nın sır kardeşi
4Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et
Fakir Ednâ’nın yanışı, Yemen savaşı tanıklığı ve Hatâ’ya bağlılığını belirsiz iki kaynak yüzeyiyle kapatan son dörtlük. Gönül Arzû 8 kaynağı “Fakir Ednâ’m yanar kendi başını / Yemen’de seyr ettim ter savaşını / Üstadım Hatâ’nın sır kardeşini / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” dizilerini verir; Gönül Arzû 8 moderni “Fakir Ednâ’yım, kendi başıma yanarım / Yemen’de ter savaşını seyrettim / Üstadım Hatâ’nın sır kardeşi / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” olur. Gönül Arzû 8 içinde Kızıl Deli Sultan yönü korunur.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Fakir Ednâ adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 158006 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Selman Ali ile hesab görünceFakir Ednâ · Nefes / halk şiiri (kaynak birim düzeni korunmuştur)→
Kızıl Deli Sultan’ın yüzünü görme arzusunu kılavuz ve mürüvvet talebine dönüştüren yakarış. Gönül Arzû 1 kaynağı “Gönül arzû kıldı yüzün görmeye / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet / İster senden bir kılâğuz almağa / Kızıl Deli Sultan aman mürüvvet” dizilerini verir; Gönül Arzû 1 moderni “Gönül yüzünü görmeyi arzuladı / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et / Senden bir kılavuz almayı ister / Kızıl Deli Sultan, aman, iyilik et” olur. Gönül Arzû 1 içinde Ehl-i Beyt yönü korunur.