Gönül Bir Dilbere Kul Olmak Diler

Gönlünün bir güzele bağlanmasından korkan Âşık, düşmanların sevinmesini, sırrın halka yayılmasını ve sevgilinin elinden alınmasını kaygıyla sıralar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Gönül bir dilbere kul olmak diler

   Hâlim harâb olur deyu korkarım

   1Gönül bir güzele bağlanmak istiyor;

   2Hâlim harap olur diye korkuyorum.

   Gönlün kulluk isteği ile harap olma korkusu, aşkın daha başlamadan arzu ve kaygıyı aynı anda taşıdığını gösterir. Bağlanma arzusu şiirin bütün korkularını başlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sanıp sakındığım kâfir adûlar

   Şâd olur da güler deyu korkarım

   1Korkup sakındığım acımasız düşmanlar

   2Sevinip güler diye korkuyorum.

   Sakınılan düşmanların sevinmesi, anlatıcının acısını rakiplerin kazancı saydığı toplumsal baskıyı açığa çıkarır. Düşmanın sevinci aşk acısını kamusal yenilgiye çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sermâyemiz işlemedi gücünden

   Alabilsem şol güzelim bacından

   1Gücümüz yetmedi, sermayemiz işlemedi;

   2Şu güzelimi kardeşinden alabilsem.

   Sermayenin işlememesi, sevgiliye ulaşma çabasını gücü yetmeyen bir alışveriş diliyle değerlendirir. Güç ve sermaye sevgiliye erişemeyen imkânları anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir elâ gözlü yavrunun ucundan

   Canım tenden uçar deyu korkarım

   1Ela gözlü bir güzel yüzünden

   2Canım bedenimden çıkar diye korkuyorum.

   Ela gözlü güzel yüzünden canın bedenden uçması, aşkın bedelini doğrudan ölüm ihtimaline bağlar. Ela göz canın bedenden çıkma sebebi yapılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Artırırsa nazın böyle yârımız

   Bülbül gibi artar bizim zârımız

   1Sevgilimiz nazını böyle artırırsa

   2Bizim feryadımız bülbülünki gibi artar.

   Sevgilinin artan nazı, bülbül feryadını çoğaltarak çekicilikle acının birlikte büyüdüğünü söyler. Naz arttıkça bülbülce feryat da aynı ölçüde çoğalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Halk içinde saklanmayıp sırrımız

   Bir gün dile düşer deyu korkarım

   1Sırrımız halk içinde gizli kalmayıp

   2Bir gün dillere düşer diye korkuyorum.

   Gizli sırrın halk içinde açığa çıkması korkusu, özel aşkı dedikodunun denetlediği kırılgan bir alana çevirir. Sırrın açılması aşkı halkın hükmüne bırakacaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Der ki Âşık dokunurlar telime

   Komazlar ki gidem kendi yoluma

   1Âşık der ki: Telime dokunurlar;

   2Kendi yoluma gitmeme izin vermezler.

   Teline dokunulması ve kendi yoluna bırakılmaması, çevrenin âşığın hem sesine hem hareketine müdahalesidir. Tel ve yol imgeleri sesle hareketin birlikte engellendiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Yâr eteği girmiş iken elime

   Heman çeker alır deyu korkarım

   1Sevgilinin eteği elime geçmişken

   2Hemen çekip alırlar diye korkuyorum.

   Etek ele geçmişken sevgilinin çekilip alınacağı kaygısı, kavuşmanın en yakın anında bile güven duygusu doğmadığını gösterir. Ele geçen etek kavuşmanın son anda yitirilmesi korkusunu taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle