DDizegâhDijital şiir arşivi
hikmet · 12. yüzyıl

Hikmet-76

Tarikat iddiasının önce şeriat görevlerini yerine getirmeyi, niyeti Allah’a doğrultmayı ve azizlere yönelmeyi gerektirdiği öğretilir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    Her kim kılsa tarikatnı da'vâsını

    Evvel kadem şeriatga koymak kerek

    Şeriatnıng işlerini edâ kılıb

    songra bu da'vânı kılmak kerek

    Şeriatsız dem urmaslar tarikatda

    Tarikatsız dem urmaslar hakikatda

    Uşbu yollar yeri bilinür şeriatda

    Cümlesini şeriatdın sormak kerek

    songra bir er kerek iradetliğ

    bolsa ol bir erdin icazetliğ

    Şeriatda rast muvafık kerametliğ

    erning etegini tutmak kerek

    Kim bilmeyin bu yollarnı şeyhmen dese

    Kerametdin vilayetge haber berse

    erür eger ruhül-emin erse

    Özin andağ batıllardın saçmak kerek

    İradetsiz icâzetsiz mürşid bolmas

    Tarikatnıng yollarını hergiz bilmes

    Mübtedidür iradetge layık ermes

    Andağlardın yırağ-yırağ kaçmak kerek

    İrâdetni bergil ehl-i icazetge

    Kâim bolgıl tüni ü küni riyazetge

    Sanab anı kulluğunu ibadetge

    Kulluğıda belni bağlab turmak kerek

    songra mücahede tonın kiyib

    Riyazetni botasıda erib akıb

    Menmenlikdin ötüb özini sâf kılıb

    İzzet rahatın satıb hârlık almak gerek

    Uşbu turur erenlerni kılğanları

    Taliblerge bilsün deban ayğanları

    Rastdur bu söz bilgil yoktur yalğanları

    Can kulağı birle munı bilmek kerek

    Sıdkı birle her kim kabul kılsa munı

    İ'tikadı birle bolsa tünü küni

    Yadı birle meşğul bolsa yeldâ tüni

    Erenlerdin himmet yarı kılmak kerek

    İradetsiz uşbu yolğa kirmediler

    İnâbetsiz yolğa kadem koymadılar

    İcâzetsiz yarım nefes urmadılar

    Mürid bolğan bu sıfatlığ bolmak kerek

    Her kim kirse uşbu yolğa belin bağlab

    Kul Hace Ahmed kerek özni hadim eyleb

    Niyetini Hüdayığa dürüst eyleb

    Teveccühni azizlerge kılmak kerek

    1Kim tarikat yolunda bulunduğunu ileri sürerse,

    2İlk adımını şeriata atması gerekir.

    3Şeriatın gereklerini eksiksiz yerine getirip

    4Ancak ondan sonra bu iddiada bulunması gerekir.

    5Şeriatsız kişi tarikattan söz edemez;

    6Tarikatsız kişi hakikatten söz edemez.

    7Bu yolların yeri ve ölçüsü şeriatta bilinir;

    8Hepsini şeriata danışmak gerekir.

    9Bundan sonra irade sahibi bir er gerekir;

    10O er, yetkili birinden izin almış olmalıdır.

    11Şeriata dosdoğru uyan, keramet sahibi olmalıdır;

    12İşte o kişinin eteğine tutunmak gerekir.

    13Bu yolları bilmeden kendine şeyh diyen,

    14Keramet ve velilikten haber verdiğini söylese bile,

    15Cebrâil olduğunu iddia etse dahi sözü geçersizdir;

    16İnsan kendini böyle sahte kişilerden kurtarmalıdır.

    17Manevî bağ ve izin olmadan mürşit olunmaz;

    18Böyle biri tarikat yollarını asla bilemez.

    19O daha yolun başındadır, bağlılık almaya uygun değildir;

    20Böylelerinden çok uzaklara kaçmak gerekir.

    21Bağlılığını yetki sahibi birine ver;

    22Gece gündüz manevî eğitime devam et.

    23Bunu kulluğun ve ibadetin sayıp

    24Hizmette belini bağlayarak hazır durmak gerekir.

    25Sonra mücadele giysisini üzerine giyip

    26Çile potasında eriyip akarak

    27Benlik duygusunu aşmalı, kendini arıtmalı;

    28İtibar ve rahatı verip alçak gönüllülüğü almak gerekir.

    29Erenlerin yaptığı işte budur;

    30Talipler öğrensin diye bunu söylemişlerdir.

    31Bu söz doğrudur, bil ki içinde yalan yoktur;

    32Onu can kulağıyla dinleyip anlamak gerekir.

    33Kim bunu içtenlikle kabul ederse,

    34Gece gündüz inancına bağlı kalırsa,

    35Uzun geceler boyunca Hak’kı anmakla meşgul olursa,

    36Erenlerin himmetini kendine yoldaş etmelidir.

    37Onlar manevî bağ kurmadan bu yola girmediler;

    38Tövbe edip yönelmeden yola adım atmadılar.

    39İzin almadan yarım nefes bile söz söylemediler;

    40Mürit olan kişinin niteliği böyle olmalıdır.

    41Kim bu yola girerse belini hizmete bağlamalı;

    42Kul Hoca Ahmed gibi kendini hizmetkâr bilmeli.

    43Niyetini Allah’a karşı dosdoğru tutmalı;

    44Yönelişini büyük mürşitlere çevirmelidir.

    Hikmet, tarikat iddiasını kurallı bir yetki ve eğitim zincirine bağlar: şeriat zemini, icazetli rehber, irade, riyazet, hizmet ve niyet birbirinden koparılamaz. Sahte şeyhlik eleştirisi şiirin merkezindedir. Etek tutmak, bel bağlamak ve çile potasında erimek gibi imgeler, müridin benliğini azaltıp sorumluluğunu artıran uzun bir dönüşümü anlatır.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Ahmed Yesevî adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 164592 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirHikmet-77
Şeriatnı şeraitin bilgen aşık
Ahmed Yesevî · hikmet

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

Bolmış

olmuş, bulunmuş

Oşal

o, işte o

Batıl

geçersiz, asılsız

Andın

ondan, ondan sonra

ehl-i icâzet

Manevi bağlılığın teslim edileceği yetki sahibi rehber.

mücâhede tonu

Nefisle mücadele yolunda giyildiği söylenen manevi giysi.