İşte geldi ilkbaharın ayları

Hezârî baharın gelişiyle dağların kardan kurtuluşunu, ava çıkma isteğini ve dost meclisinin saz, nargile, saki ile canlanmasını anlatır. Son kıtada gamı dağıtmak, gülmek ve sevgiliye sarılmak istenir; düşmana karşı kuvvet gösterisi de bu taşkın yaşama sevincine eklenir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   İşte geldi ilkbaharın ayları

   Yara mektup yazmak ister gönlümüz

   1İşte ilkbahar ayları geldi.

   2Gönlümüz sevgiliye mektup yazmak istiyor.

   İlkbaharın gelişi haberleşme arzusunu uyandırır; mektubun yönü doğrudan sevgilidir. Mevsim yalnız doğayı değil, uzak kalmış gönlün iletişim ve kavuşma isteğini de yeniden harekete geçirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Karı gitmiş mor sünbüllü dağları

   Şikâr için gezmek ister gönlümüz

   1Mor sümbüllü dağların karı gitmiş.

   2Gönlümüz av için gezmek istiyor.

   Dağların karını atıp mor sümbülleri göstermesi av vaktinin açıldığını bildirir. Şairin gezmek istemesi gelişigüzel dolaşma değil, mevsimin sunduğu canlı ve ortak bir av tecrübesine katılmadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Nişan alıp boy tüfekler ötünce

   Sarhoş olup çakır keyfler yetince

   1Uzun tüfeklerle nişan alınıp ateş edilince,

   2Sarhoş olup keyiflenenler yetişince,

   Tüfeklerin sesiyle yükselen çakırkeyif hâl yan yana gelir. Av, silah ve içki görüntüleri korku üretmez; dostların toplandığı coşkulu bahar eğlencesinin gürültülü başlangıcını kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kamaların gölgesinde yatınca

   Silâhları çözmek ister gönlümüz

   1Kamaların gölgesinde yatınca,

   2Gönlümüz silahları çözmek istiyor.

   Kamaların gölgesinde yatmak savaş hazırlığıyla dinlenmeyi aynı sahnede birleştirir. Silahları çözmek isteyen gönül, tehlike geçince yükten kurtulup meclisin rahatlığına yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Düzgün ahbap tel alışkın saz ile

   Nargileler yansın mercan köz ile

   1İyi dostlar, tele alışmış sazla buluşsun.

   2Nargileler mercan közle yansın.

   Saza alışkın tel ve düzgün ahbap birbirini tamamlar; dostun ehliyeti çalgının düzeniyle ölçülür. Mercan közlü nargile, meclisin sıcaklığını ve uzun sohbetin maddi ayrıntısını görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Saki gerek mey doldura naz ile

   Badeleri süzmek ister gönlümüz

   1Nazlı bir saki şarap doldursun.

   2Gönlümüz kadehleri süzmek istiyor.

   Sakinin nazla kadeh doldurması içkinin kendisinden çok sunuş biçimini öne çıkarır. Gönlün badeleri süzme isteği, sevgili ve dostlarla kurulacak ölçülü ama neşeli meclisin arzusudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   HEZARÎ der bu dünyada nolmalı

   Gam dağıtıp oynamalı gülmeli

   1Hezârî der ki bu dünyada ne yapmalı?

   2Gamı dağıtıp oynamalı, gülmeli.

   Mahlas dizesindeki ‘ne olmalı’ sorusu şiirin yaşam önerisine açılır: gam dağıtılmalı, oynanmalı ve gülünmelidir. Hezârî baharı geçici dünyada kederi askıya alan bir fırsat sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Sarılacak bir de yavrı bulmalı

   Düşman bağrın ezmek ister gönlümüz

   1Sarılacak bir de sevgili bulmalı.

   2Gönlümüz düşmanın bağrını ezmek istiyor.

   Sarılacak sevgili bulma dileği kişisel yakınlığı, düşman bağrını ezme isteği ise toplumsal kudreti temsil eder. Kapanışta haz ve meydan okuma yan yana gelerek şairin dünyaya karşı diri kalma arzusunu tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle