Muhammed Aliye selâm gönderdi

Kul Budala, Muhammed’in Ali’ye gönderdiği öğütleri meydanı arıtma, erkânı yürütme ve rehbere bağlanma emirleri hâlinde aktarır. Bozuk köprüyü yıkma benzetmesiyle yolun temeli sınanır; hile ve itaatsizlik cehennem uyarısıyla sonuçlanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Muhammed Aliye selâm gönderdi

   Oturduğu postu pâketsin dedi

   Miraçtan indikte yine söyledi

   Yediği lokmayı haketsin dedi

   1Muhammed, Ali’ye selam gönderdi.

   2Oturduğu postu temizlesin dedi

   3Miraçtan indiğinde yine söyledi

   4Yediği lokmayı hak etsin dedi

   Muhammed’in Ali’ye selamıyla başlayan buyruk, oturulan postu temiz tutmayı ve yenilen lokmayı hak etmeyi ister. Miraçtan dönen söz, manevi makamın gündelik emek ve helal davranışla korunacağını bildirir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çalış oturduğun meydanı arıt

   Doğru sür yolunu erkânı yürüt

   Kimi talib olmuş kimisi mürit

   Birin ötekine katetsin dedi

   1Çalış oturduğun meydanı arıt

   2Yolu dosdoğru sürdür, erkânı yerine getir.

   3Kimisi talip, kimisi de mürit olmuştur.

   4Birini ötekine katsın, dedi.

   Meydanı arıtmak, yolu doğru sürmek ve erkânı yürütmek talip ile müridi birbirine bağlayan görevlerdir. Dörtlük, yol düzenini soyut inançtan çıkarıp topluluğu birleştiren sürekli bir çalışma hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ayrılman Kırklardan düz ovası var

   Anların üstümüzde duası var

   Kırk katar devede bir mayası var

   Onu da ileri çaketsin dedi

   1Kırklar’dan ayrılmayın; önünüzde düz ova var.

   2Onların üstümüzde duası var

   3Kırk katar devenin içinde tek bir dişi deve vardır.

   4Onu da ileriye sürsün, dedi.

   Kırklardan ayrılmama öğüdü, onların duasının topluluk üzerindeki koruyucu etkisiyle birlikte verilir. “Kırk katar devede bir maya” dizesindeki maya, çoğaltıcı bir öz değil dişi devedir; son dizedeki ileri çakma emri bu kervan görüntüsünü harekete geçirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Kurbanlık koyunu sürüden seçme

   Aç otur haricin südünü içme

   Bozuk bir köprüye uğrayıp geçme

   Bozuksa temeli yıketsin dedi

   1Kurbanlık koyunu sürüden seçme

   2Aç kal; yol dışındakinin sütünü içme.

   3Bozuk bir köprüye uğrayıp geçme

   4Bozuksa temeli yıksın dedi

   Kurbanı sürüden ayırmamak, yol dışındakinin sütüne el açmamak ve bozuk köprüden geçmemek peş peşe sınırlar koyar. Çürük temel varsa yıkılması, erkânın güvenilmez dayanakla sürdürülemeyeceğini belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Talib olan rehberine gitmezse

   Mürşidinin buyruğunu tutmazsa

   Varıp Hak cem’ine meyil katmazsa

   Yükü saman yüke çöketsin dedi

   1Talib olan rehberine gitmezse

   2Mürşidinin buyruğunu tutmazsa

   3Hak cemine varıp da gönülden yönelmezse,

   4Yükü samansa altında çöksün, dedi.

   Rehbere gitmeyen, mürşit buyruğunu tutmayan ve Hak cemine yönelmeyen talibin yükü saman kadar değersizleşir. Çöken yük benzetmesi, bağlılık olmadan yolculuğun sonuç vermeyeceğini somutlaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kul Budala’m Cehennemin ateşi

   Rehbere bağlıdır tâlibin başı

   Hile ile yola gitse bir kişi

   Onu Cehenneme tıketsin dedi

   1Kul Budala, cehennemin ateşini anarak söze başlar.

   2Rehbere bağlıdır tâlibin başı

   3Hile ile yola gitse bir kişi

   4Onu Cehenneme tıksın dedi

   Kul Budala mahlasını söyleyerek talibin başını rehbere bağlı sayar; hileyle yürüyenin cehenneme atılmasını ister. Sert kapanış, önceki temizlik ve itaat öğütlerinin ihlalini manevi felaketle karşılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle