Seherde uğradım ben bir güzele

Seher vakti karşılaşılan sevgili, kara saç, sürmeli göz, zülüf ve yanak ayrıntılarıyla tasvir edilir. Eksik kaynak dizesinin çevresinde renkler sorgulanır; şair sonunda maddi mal yerine sohbetle eriştiği kemali ve gül yüzlü sevgiliyi seçer.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Seherde uğradım ben bir güzele

   Güzel dedim zülüflerin ne kara

   Korkarım ki elâ gözler göz ala

   Gözlerin sürmeli kaşlar ne kara

   1Şafakta uğradım ben bir güzele

   2Güzel dedim saçların ne kara

   3Ela gözlerine nazar değmesinden korkuyorum.

   4Gözlerin sürmeli; kaşların ne kadar kara!

   Seher vakti rastlanan sevgilinin kara zülfü, elâ ve sürmeli gözü, kara kaşı ayrıntılı biçimde sorulur. Bakışın zarar verme ihtimali, güzelliğin yalnız seyredilen değil âşığı etkileyen tehlikeli bir güç olduğunu sezdirir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İsmi çıkıp âlemlerde öğüle

   Tutu kumru haber vermiştir güle

   Seher davlunbazı her dem döğüle

   Zülüf çevgân yanakların ne kara

   1Adı bütün dünyaya yayılsın ve övgüyle anılsın.

   2Papağanla kumru güle haber vermiştir.

   3Seher davulu her zaman çalınsın.

   4Zülfün çevgan gibi; “yanakların ne kara” sözü basılı yüzeyiyle korunuyor, anlam bağı açık değil.

   Güzelin ünü âleme yayılır; papağanla kumru güle haber taşırken seher davulu sürekli çalınır. Zülüf çevgâna benzetilir, yanak rengi sorulur ve sevgilinin görüntüsü kuşlarla seslerin çevrelediği canlı bir sahneye dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   İki gözüm doldu kanlı yaş ile

   Dostum kumaşın uydurmuş yeşile

   .............

   Ne aldır ol ne kırmızı ne kara

   1İki gözüm doldu kanlı yaş ile

   2Sevgilim, giysisini yeşil renge uydurmuş.

   3Basılı kaynakta bu dize boş bırakılmıştır; eksik söz tahminle tamamlanamaz.

   4O renk ne aldır ne kırmızı ne de karadır.

   Kanlı yaşla dolan gözler, sevgilinin yeşile uydurulmuş kumaşını seyreder; kaynakta eksik bırakılan dize anlamı kesintiye uğratır. Son soru, görülen rengin al, kırmızı ya da kara olmadığını söyleyerek belirsizliği korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ne ziba yaratmış Yaradan Gani

   Seloldu aktı gözlerimin kanı

   Gel bana rahmeyle mürüvvet kânı

   Ben söylerim ne ak söyler ne kara

   1Cömert Yaradan onu ne güzel yaratmış.

   2Sel oldu aktı gözlerimin kanı

   3Ey iyilik kaynağı, bana merhamet et.

   4Basılı “ben söylerim ne ak söyler ne kara” sözünde konuşan kişiler ile renklerin bağı açık değildir.

   Yaradan’ın güzel biçim verdiği sevgili karşısında gözyaşı sele döner; âşık merhamet kaynağına seslenir. Son dizede ak ile kara ve söyleme eylemi arasındaki bağ açık kalır; yorum bu boşluğu yeni bir karşılık anlamıyla doldurmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Budala’m der neylerim ben bu malı

   Sohbet ile bulmuşum ben kemali

   Mahbub derler gösterem gül cemâli

   Ne yağmura ne güneşe ne kara

   1Budala der ki: Ben bu malı ne yapayım?

   2Olgunluğa sohbet yoluyla eriştim.

   3Sevgili dedikleri, gül yüzünü gösterir.

   4Basılı “ne yağmura ne güneşe ne kara” dizesinin önceki sözlerle bağı açık değildir.

   Budala dünya malını istemez; sohbet sayesinde eriştiği kemali ve gül yüzlü sevgiliyi asıl değer sayar. Yağmur, güneş ve kara bağlanmayan son ifade, güzelliği sıradan tabiat etkilerinin üstünde bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle