Ne çeker kulların serhad elinde

Hasan, sınır boyundaki askerlerin acısını hükümdara duyurur; kaybedilen kaleleri, şehitleri ve tutsakları sayarak ilgisizliğe sitem eder. Gazilerin savaşa hazır oluşu ile hâllerinin sorulmaması karşılaştırılır; Tamışvar’ın düşmana ancak tüm askerler kırılırsa verileceği kararlılığıyla kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ne çeker kulların serhad elinde

   Bilinmez hünkârım görülmeyince

   1Kullarının sınır boyunda neler çektiğine bak.

   2Hükümdarım görülmeyince hâli bilinmez.

   Sınır boyundaki kulların çektiği sıkıntı hükümdarın dikkatine sunulur; hükümdar görünmeyince bu hâlin bilinmemesi yönetim uzaklığını eleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bunca memleketin kâfir elinde

   Kaldı, inanmadın ayrılmayınca

   1Bunca memleket düşman elinde kaldı.

   2Kaldı; ayrılmayınca inanmadın.

   Memleketlerin düşman elinde kalışı kesin bir kayıp olarak verilir; ayrılmadan inanmama sözü, kaybın kabulündeki gecikmeyi kapalı biçimiyle korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kimi şehit oldu, kimi giriftar

   Kâfirin elinde inleriz zar zar

   1Kimi şehit oldu, kimi tutsak düştü.

   2Düşman elinde inleyip dururuz.

   Şehitlik ve tutsaklık savaşın iki sonucudur; düşman elindeki sürekli inilti, toplu kaybı hayatta kalanların acısıyla sürdürür. Esirlerin kesilmeyen sesi, sınır savaşını tek anlık çarpışmadan uzun süren insanî yıkıma taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İstergonla Bodin, İygir, Oyuvar

   Ele girmez şahım yorulmayınca

   1İstergonla Bodin, İygir, Oyuvar.

   2Şahım, yorulmadan bu yerler ele geçirilemez.

   İstergon, Bodin, İygir ve Oyuvar tek tek sayılarak coğrafi kayıp görünür kılınır; bu yerlerin alınması hükümdarın yorucu seferine bağlanır. Kent adlarının ardışıklığı, soyut yenilgiyi harita üzerinde izlenebilen bir geri çekilişe dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gaziler başına takıp çelengi

   Kırardı Nemçe’yi, Macar, Frengi

   1Gaziler başına takıp çelengi.

   2Avusturyalıyı, Macarı ve Frenkleri kırardı.

   Gazilerin başındaki çelenk askerî şerefi gösterir; Avusturyalı, Macar ve Frenk düşmanların kırılması bu şerefin savaş eylemindeki karşılığıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Neylesin kulların edemez cengi

   Halü hatırları sorulmayınca

   1Kulların ne yapsın; savaş edemiyor.

   2Hâlleri ve hatırları sorulmayınca.

   Kulların savaşamaz hâli güçsüzlükten çok sahipsizliğe bağlanır; hâl ve hatır sorulmaması, askerî yenilginin ardındaki yönetim ihmalidir. Hükümdarın ilgisizliği vurgulanınca askerlerin çaresizliği kişisel korkaklık değil, başsız bırakılmanın sonucudur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   HASAN der göklere çıkmıştır ahım

   Hudam bağışlasın yoktur günahım

   1HASAN der: Ahım göklere yükselmiştir.

   2Allah'ım bağışlasın yoktur günahım.

   Hasan’ın göğe çıkan ahı yakınmanın büyüklüğünü duyurur; günahsızlık dileği, bu sitemin Allah huzurunda bağışlanma arzusuyla dengelendiğini gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Tamışvar kalesin bil padişahım

   Vermeyiz kâfire kırılmayınca

   1Padişahım, Tamışvar Kalesi’nin hâlini bil.

   2Hepimiz kırılmadıkça kaleyi düşmana vermeyiz.

   Tamışvar’ın durumunu bilme çağrısı doğrudan padişaha yönelir; askerlerin ancak bütünüyle kırıldıklarında kaleyi bırakacakları kararlılığı bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle