Seni Sevdim, Bütün Varlığım Yağmadır
Sevgiyi seçen anlatıcı bütün varlığını yağmaya açar; adını, ününü, onurunu ve vakarını geride bırakır. Görünmeyen ve hazır olan dost her hâli görür; Mısrî için zorunlulukla imkân ve imanla zünnar bile birlik içinde anlam kazanır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Sevdim seni hep varım
Yağmadır alan alsun
1Seni sevdim; bütün varlığım.
2yağmadır, isteyen alsın.
- 2
Gördüm seni efkârım
Yağmadır alan alsun
1Seni gördüğümden beri bütün düşüncelerim.
2yağmadır, isteyen alsın.
Sevgiliyi görmek düşünceleri de yağmalanabilir hâle getirir. Aşk yalnız malı ve bedeni değil, zihnin kurduğu planları da çözer; geriye tek yöneliş kalır.
- 3
Ben varlığımı attım
Dost varlığına yettim
1Ben benliğimi bir yana attım.
2Dostun varlığına eriştim.
Benliği atmak dost varlığına erişmenin koşulu olur. Birim boşluğu yoksunluk saymaz; kişisel varlık çekildiğinde daha büyük ve kalıcı bir varlık görünür.
- 4
Her usluya
Yağmadır alan alsun
1Aklı başında herkese pazarım açıktır.
2yağmadır, isteyen alsın.
Şair kendisini aklı başında herkese açık pazar gibi sunar. Nakarat, manevi bilgisini saklamadığını ve elinde kalan her şeyi paylaşmaya hazır olduğunu belirtir.
- 5
Geçtim ben ad u sandan
Çıktım ben o dükkândan
1Adımdan ve ünümden vazgeçtim.
2O alışveriş düzeninden çıktım.
Ad ve ünün bırakılmasıyla eski dükkândan çıkılır. Toplumsal itibar bir alışveriş düzeni gibi görülür; şair değer kazanma hesabını terk ederek aşkın karşılıksız alanına geçer.
- 6
Hep ırz ile vekarım
Yağmadır alan alsun
1Onurum ve ağırbaşlılığımın tamamı.
2yağmadır, isteyen alsın.
Onur ve vakarın da yağmaya bırakılması, vazgeçişi en hassas toplumsal değerlere kadar genişletir. Şair yalnız eşyayı değil, insanlar önündeki saygın görüntüsünü de korumaz.
- 7
Sen gaib ü hâzırsın
Her hâlime nâzırsın
1Sen hem görünmezsin hem buradasın.
2Her hâlimi görürsün.
Dost hem görünmez hem hazırdır ve her hâli izler. Bu karşıtlık, sevgilinin gözle seçilememesine rağmen şairin hayatında sürekli tanık olarak bulunduğunu anlatır.
- 8
Ahvâl ile etvârım -
Yağmadır alan alsun
1Bütün hâllerim ve davranışlarım da.
2yağmadır, isteyen alsın.
Hâller ve davranışların yağmaya açılması, dönüşümün yalnız iç duyguda kalmadığını gösterir. Kişinin alışkanlıkları ve tavırları da dostun bakışı altında yeniden biçimlenir.
- 9
Çün buldu gönül yârım
Terk eyledim ağyârım
1Gönlüm sevgiliyi bulunca.
2Bütün yabancıları bıraktım.
Gönül sevgiliyi bulunca yabancı bağlar terk edilir. Buradaki ağyar kişilerden çok, kalbi tek merkezden uzaklaştıran bütün ikincil ilgilerdir.
- 10
İman ile
Yağmadır alan alsun
1İmanım da zünnarım da.
2yağmadır, isteyen alsın.
İmanla zünnarın birlikte yağmaya verilmesi, karşıt kimlik işaretlerinin birlik karşısında hükmünü yitirmesidir. Şair hakikati dış aidiyet sembollerinin ötesinde arar.
- 11
MISRÎ’ye imkân
Bir oldu kamu
1Mısrî için zorunluluk ile imkân.
2bütün görünenlerde bir oldu.
Zorunlu varlıkla mümkün varlık, görünen bütün şeylerde bir olur. Mısrî metafizik ayrımları aşk tecrübesinde birleştirerek çokluğun ardındaki tek kaynağı gösterir.
- 12
ile
Yağmadır alan alsun
1İbadetlerim ve zikirlerim de.
2yağmadır, isteyen alsın.
İbadetler ve zikirler bile kişisel mülk sayılmaz. Kapanış, dindarlık başarılarına tutunmayı da bırakır; sevgi karşısında manevi kazanç hesabı bütünüyle sona erer.
Metnin kaynağı
Niyâzî-i Mısrî isnadı basılı bölüm, görünür mahlas ve kamu akademik kimlik otoritesiyle bağlandı. Eş ad uyarısı: Niyâzî mahlaslı diğer şairler ve aynı TEİS rota adındaki Geda Muslı ile birleştirilmez; 1618–1694 Malatyalı şair kimliği korunur.
Atıf kanıtını aç ↗Sadeddin Nüzhet Ergun tarihî baskısı; Niyâzî-i Mısrî bölümü, basılı No. 3; 12 birim/24 dize; sabit sürüm Ergun-1938-NIYAZI-MISRI-3. Özgün yüzey ve apparatus korunmuş, kapalı basılı biçimlerde tahmin yapılmamıştır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Çün sana gönlüm mübtelâ düşdüNiyâzî-i Mısrî · ilahi→
Sevgiyi seçen şair bütün varlığını yağmaya açar. Kendinden vazgeçiş zorla kayıp değil, isteyenin alabileceği bilinçli bir dağıtma ve benliği mülkiyetten çıkarma hareketidir.