Yücelerden Yüce Gördüm

Kaygusuz Abdal Tanrı’nın yüceliğini anarken asi kulların yaratılışını, kıldan köprüyü ve kullara yöneltilen sınavı cesur sorularla tartışır. Son iki dize, köprüden geçme buyruğunu Tanrı’ya geri yönelterek şiirin taşlayıcı gerilimini doruğa çıkarır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Yücelerden yüce gördüm

   Erbabsın sen koca Tanrı

   1Yücelerden yüce gördüm.

   2Sen her işin ehlisin, yüce Tanrı.

   Konuşan, Tanrı’yı bütün yüceliklerin üstünde görür; “sen” hitabı ve “erbap” sözü övgüyü doğrudan, şiirin ilerleyen cesur sorularına açık bir konuşmaya dönüştürür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âlem okur kelâm ile

   Sen okursun hece Tanrı

   1Bütün âlem ilahî sözle okur.

   2Kaynakta “Sen okursun hece Tanrı” biçiminde geçen dize, “hece” yüzeyi nedeniyle güvenle kesinleştirilemiyor.

   Âlemin ilahî sözü okumasına karşı Tanrı’nın “hece” okuduğu söylenir; ikinci dizedeki tarihî yüzey açıklanamadığı için karşılaştırmanın yönü açık bırakılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Asi kullar yaratmışsın

   Varsın şöyle dursun deyu

   1Asi kullar yaratmışsın.

   2Varsın şöyle dursun diye.

   Asi kulları yaratan Tanrı’ya yöneltilen söz, “varsın dursun” deyişindeki kayıtsızlığı sorgular; iki dize böylece şiirin taşlayıcı ve hesap soran tonunu belirginleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Anları koymuşsun orda

   Sen çıkmışsın uca Tanrı

   1Onları oraya koymuşsun.

   2Sen en yükseğe çıkmışsın, Tanrı.

   Asi kulların aşağıda bırakılmasıyla Tanrı’nın “uca” çıkması yan yana konur; iki dizedeki mekânsal karşıtlık, şiirin yaratılış ve adalet sorusunu keskinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kıldan köprü yaratmışsın

   Gelsin kullar geçsin deyu

   1Kıldan köprü yaratmışsın.

   2Gelsin kullar geçsin diye.

   Kıldan köprü, kullara geçmeleri için kurulmuş bir sınav olarak sunulur; anlatıcı yaratılan tehlikenin sorumluluğunu doğrudan yaratana yöneltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Hele biz şöyle duralım

   Yiğit isen geç a Tanrı

   1Hele biz şöyle duralım.

   2Yiğitsen sen geç, ey Tanrı.

   Konuşan kendisini ve kulları kenara çeker, köprüden geçme buyruğunu “yiğit isen” sözüyle Tanrı’ya çevirir; son iki dize şiirin taşlamasını doruğa taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle