Zülfü kimi ayağın koymaz öpem nigârum

Sevgilinin yanında kıl kadar değeri olmadığını söyleyen âşık, aşk eziyetini bela baharı, elindeki kadehi değişmez bir tasvir ve deliliği dışlanmaya karşı tepki olarak işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Zülfü kimi ayağın koymaz öpem nigârum

   Yohdur anun yanında bir kılca i'tibârum

   1Sevgilim, zülfüne izin verdiği gibi ayağını öpmeme izin vermez;

   2onun yanında bir kıl kadar değerim yoktur.

   Açılış beyti bir kıskançlık ölçüsü kurar: zülüf ayağa değebilirken âşığa aynı yakınlık yasaktır. İkinci dize farkı sayıya döker; değer “bir kılca” kadardır ve ölçü birimi yine sevgilinin saçından alınır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İnsâf hoşdur ey ışk ancak meni zebûn et

   Ha böyle mihnet ile geçsün mi rûzigârum

   1Ey aşk, insaf güzeldir; beni zayıf düşür ama

   2ömrüm hep böyle mihnetle mi geçsin?

   İkinci beyit aşka seslenir ve pazarlığa girer: zayıf düşürülmeye razıdır, süresizliğe değil. “İnsâf hoşdur” sözü şikâyeti bir hak arayışı gibi kurar; itiraz acıya değil, acının sonsuzluğunadır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bildi temâm-ı âlem kim derd-mend-i ışkam

   Yâ Râb henûz hâlüm bilmez mi ola yârum

   1Bütün dünya aşk derdi çektiğimi bildi;

   2Acaba sevgilim hâlimi hâlâ bilmiyor mu, ey Rabbim?

   Üçüncü beyit tanıklığın dağılımını sorgular: bütün dünya durumu bilirken tek bilmeyen sevgilidir. Bilginin herkese ulaşıp asıl muhataba ulaşmaması, ilgisizliğin en somut kanıtı olarak sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Vaslundan ayru n'ola kanun tökelse gül gül

   Men gül-bün-i belâyem bu fasldur bahârum

   1Kavuşmandan ayrı kalınca kanım gül gül dökülse ne olur?

   2Ben bela gül fidanıyım; bu mevsim benim baharımdır.

   Dördüncü beyit kanı çiçeğe çevirir: dökülen kan gül gül açar, âşık kendini bela gül fidanı ilan eder. Ayrılık mevsimi böylece yıkım değil, kendi türünde bir bahar sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Tasvîr eden vücûdum yazmış elümde sâğar

   Ref' olmağa bu sûret yoh elde ihtiyârum

   1Beni tasvir eden, elimde kadeh çizmiş;

   2bu görüntünün silinmesi benim elimde değildir.

   Beşinci beyit kaderi bir resme bağlar: âşığı çizen kişi eline kadeh koymuştur. “İhtiyâr” sözcüğü seçme gücünü bildirir; çizilmiş bir görüntünün silinemeyeceği söylenerek irade elden alınır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Dûr istemen zemânı mey neş'esin başumdan

   Toprağ olanda yâ Râb dürd-i mey et gubârum

   1Şarabın neşesini hiçbir zaman başımdan uzak istemem;

   2Ey Rabbim, toprağa dönünce tozumu şarap tortusu eyle.

   Altıncı beyit isteği ölümün ötesine taşır: toprağa dönen bedenin tozu şarap tortusu olsun. Neşenin sürekliliği bir dua biçimine sokulur ve içki, ölümden sonra da bırakılmayan tek bağ olarak kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Rusvâlarından ol meh saymaz meni Fuzûlî

   Dîvâne olmayum mı dünyâda yoh mu ârum

   1O ay yüzlü sevgili, rezil olanları arasında beni saymaz;

   2Deli olmayayım mı; dünyada hiç mi arım yok?

   Makta dışlanmayı sayım diliyle söyler: sevgili onu rezilleri arasına bile katmaz. Ardından gelen soru deliliği bir seçim değil, itibar kaybına verilmiş karşılık gibi gerekçelendirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle