Âdile Sultan

Âdile Sultan kimdir?

Âdile Sultan (1826–1899), II. Mahmud'un kızı ve Abdülmecid'in kız kardeşidir. Divan sahibi tek Osmanlı hanım sultanıdır.

Şiiri saray hayatının ihtişamını değil, tasavvufî bir teslimiyeti anlatır: aşk bir sınav, dünya geçici, ölüm sessizce çıkılan bir yol.

Hayatı ve yaşadığı çevre

1826'da İstanbul'da doğdu. Sarayda dönemin en iyi eğitimini aldı; Arapça, Farsça ve musiki öğrendi.

1845'te Kaptan-ı Derya Mehmed Ali Paşa ile evlendi. Eşini ve çocuklarını erken kaybetti; bu kayıplar şiirinin tonunu belirledi.

Ömrünün kalanını hayır işlerine ayırdı. Cami, çeşme, mektep ve Sultantepe'deki külliye onun vakıflarındandır. 1899'da öldü.

Şiir anlayışı ve dili

Tasavvufî terminolojiyi doğrudan kullanır: tevhid, tecellî, terk-i cân. Aşk beşerî bir ilişki değil, ilâhî olana giden yol olarak kurulur.

“Aşkta kanun imiş âşıklara cevr eylemek” dizesi cefayı bir kural, bir yasa olarak tanımlar — çekilen acı keyfî değil, yolun şartıdır.

Ölüme dair şiirlerinde ses düşer ve gizlilik ister: “Duymayın cân ü gönül, dostuma pinhân gideyim.” Hanedan mensubu bir şairin en mahrem cümlesi budur.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• DîvânGazel, kaside, ilâhî ve mersiyelerden oluşan divanı.
• Muhibbî Dîvânı neşriKanûnî Sultan Süleyman'ın divanını bastırarak ilk kez yaygın erişime açtı.

Edebiyat tarihindeki yeri

Osmanlı hanedanı içinde şiirle en çok anılan kadın. Kanûnî'nin divanını bastırarak klasik şiirin aktarımına da katkı verdi.