Şairler

Şiiri şairlikten kurtarmaya çalışan adam. Vezni, kafiyeyi ve “şairane” söyleyişi bir kenara bırakıp sokağın konuşmasını şiire soktu; Garip hareketiyle Türk şiirinin yönünü değiştirdi. Nasırından şikâyet eden Süleyman Efendi, onun elinde bir kahraman kadar ciddiye alındı.

Ney üfleyen, sokakta yaşayan, kimseye eğilmeyen bir hiciv şairi. Şiirlerini kâğıda geçirmekten çok söyleyip bıraktı; kalanlar keskin bir taşlama geleneğinin son büyük örnekleri. Devlete, dine, kendisine — sırayla hepsine dokundu ve hiçbir kapıya sığmadı.

Şiiri bir vicdan işi sayan şair. Servet-i Fünûn'un estetik arayışından yola çıktı, sonra sesini doğrudan iktidara çevirdi: “Han-ı Yağma” bir ülkenin yağmalanışını sofra başında anlatan en sert manzumelerden biridir. Öğretmenliği ve ahlâkçı duruşuyla kuşaklar üzerinde iz bıraktı.

Önce düşünür, sonra şair. Şiiri bir fikri en kısa yoldan akılda bırakmanın aracı olarak kullandı; Türkçülüğün kavramlarını dörtlüklere sığdırdı. Bu yüzden mısraları lirik bir iç dökme değil, bir program metnidir — ve döneminin siyasî tartışmasını anlamadan okunamaz.