Neyzen Tevfik

Neyzen Tevfik kimdir?

Neyzen Tevfik (1879–1953), Türk hiciv şiirinin son büyük ustalarından biri ve döneminin en tanınmış ney icracısıdır. Şiirini kâğıttan çok meclisten meclise taşıdı.

Devlete, din adamlarına, kendi hayatına aynı keskinlikle dokundu. Hiçbir kuruma sığmadığı için hakkında anlatılanlar şiirleri kadar meşhurdur.

Hayatı ve yaşadığı çevre

1879'da Bodrum'da doğdu. Asıl adı Tevfik Kolaylı'dır. Gençliğinde geçirdiği ağır bir hastalık ve sonrasındaki sarsıntılar hayatını belirledi.

İstanbul'da Mekteb-i Tıbbiye'ye girdi ama bitirmedi. Neyi ustalıkla üflemesi kısa sürede ün getirdi; Mevlevî çevrelerinden meyhanelere kadar geniş bir çevrede tanındı.

Yerleşik bir hayat kurmadı, çoğu zaman yoksulluk içinde yaşadı. 1953'te İstanbul'da öldü; mezarı Kartal'daki Aşiyan değil, Bodrum'daki adıyla anılan yerlerle birlikte hatırasını taşır.

Şiir anlayışı ve dili

Hicvi bir üslup değil, bir tavır olarak kullandı. Şiirleri genellikle kısa: bir kıta, bir dörtlük — ve son dizede beklenmedik bir dönüş.

Aruzu da hece ölçüsünü de kullandı; halk şiirinin koşma kalıbıyla klasik kıtayı aynı kolaylıkla yazdı.

Kendini de hedef almaktan çekinmedi. “Serseri Neyzen” diye andığı kişi, hicvin dışında kalan ayrıcalıklı bir özne değildir.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• Hiç (1919)Yayımlanan ilk şiir kitabı.
• Azab-ı Mukaddes (1924)En tanınmış kitabı; “Kutsal Azap”.
• Dağınık taşlamalarPek çok şiiri kitaplaşmadı; meclislerde söylenip başkalarınca yazıya geçirildi.

Edebiyat tarihindeki yeri

Türkçede hiciv geleneğinin yaşayan son halkalarından biri. Kısa, keskin ve akılda kalan dörtlükleri bugün de siyasî taşlamanın ölçüsü sayılıyor.