Felek
Şairin kaderi doğrudan muhatap alıp hesap sorduğu koşma. Her dörtlük “felek” hitabıyla kapanır; son dörtlükte şair kendi adını anar.
- 1
Yamansın her zaman aldattın beni,
Kâh düşürdün kâhi kaldırdın felek!
Mecnun'sun diyerek Leylâ peşinden,
Issız vâdilere saldırdın felek!
Günümüz Türkçesi +
1Yamansın, her zaman aldattın beni;
2bazen düşürdün bazen kaldırdın felek!
3“Mecnun'sun” diyerek Leylâ'nın peşinden
4ıssız vadilere saldın felek!
- 2
Rehbersin dedin ben ise kördüm,
Elimle başıma çok çorap ördüm.
Kendimi bıraktım âlemi gördüm,
Hesapsız günahlar aldırdın felek!
Günümüz Türkçesi +
1“Yol göstericiyim” dedin, ben ise kördüm;
2kendi elimle başıma çok çorap ördüm.
3Kendimi bıraktım, âlemi gördüm;
4hesapsız günah yükledin bana felek!
Dörtlük yorumu +
Suç paylaşılıyor: “elimle başıma” diyen kişi kendi payını kabul ediyor. Üçüncü dize ise bir hayat özeti — kendini bırakmakla dünyayı görmek aynı hamlenin iki yüzü.
- 3
Şifadır dedin zehir tatdırdın,
Gençliğin okunu boşa attırdın,
Körlerin yurdunda ayna sattırdın,
Çıkmaz sokaklara daldırdın felek!
Günümüz Türkçesi +
1“Şifadır” dedin, zehir tattırdın;
2gençliğin okunu boşa attırdın.
3Körler ülkesinde ayna sattırdın,
4çıkmaz sokaklara daldırdın felek!
Dörtlük yorumu +
Dört dizede dört boşa çıkmış iş sayılıyor. “Körlerin yurdunda ayna satmak” şiirin en güçlü imgesi: emeğin değersizliğini değil, alıcısızlığını anlatıyor — bir sanatçının kendi durumu hakkındaki en acı teşhisi.
- 4
Barışmadı gönlüm merd ile zenle,
Ne bir iş bilenle, ne boş gezenle
Hicran köşesinde bozuk düzenle,
NEYZEN'e her telden çaldırdın felek!
Günümüz Türkçesi +
1Gönlüm ne erkekle ne kadınla barıştı,
2ne iş bilenle ne boş gezenle.
3Ayrılık köşesinde bozuk bir düzenle
4Neyzen'e her telden çaldırdın felek!
Dörtlük yorumu +
Son dörtlükte şair mahlasını anıyor ve mesleğini kadere karşı delil olarak kullanıyor. “Bozuk düzenle her telden çalmak” hem bir müzik terimi hem bir hayat tarifi: aleti bozuk, ama çalmaya devam ediyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 166140 numaralı sürüm esas alındı; kaynakta şiirin sonunda “Sahra-i cedid 1913” notu bulunuyor.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Dörtlük yorumu +
Şiir bir suçlamayla açılıyor ve muhatap seçimi cesur: kader. Divan şiirinin Leylâ-Mecnun hikâyesi burada bir övgü değil, kandırılmanın kanıtı olarak anılıyor — âşıklık bir paye değil, tuzak.