Felek
Şairin kaderi doğrudan muhatap alıp hesap sorduğu koşma. Her dörtlük “felek” hitabıyla kapanır; son dörtlükte şair kendi adını anar.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Yamansın her zaman aldattın beni,
Kâh düşürdün kâhi kaldırdın !
Mecnun'sun diyerek Leylâ peşinden,
Issız vâdilere saldırdın !
1Yamansın, her zaman aldattın beni;
2bazen düşürdün bazen kaldırdın felek!
3“Mecnun'sun” diyerek Leylâ'nın peşinden
4ıssız vadilere saldın felek!
- 2
Rehbersin dedin ben ise kördüm,
Elimle başıma çok çorap ördüm.
Kendimi bıraktım âlemi gördüm,
Hesapsız günahlar aldırdın !
1“Yol göstericiyim” dedin, ben ise kördüm;
2kendi elimle başıma çok çorap ördüm.
3Kendimi bıraktım, âlemi gördüm;
4hesapsız günah yükledin bana felek!
Suç paylaşılıyor: “elimle başıma” diyen kişi kendi payını kabul ediyor. Üçüncü dize ise bir hayat özeti — kendini bırakmakla dünyayı görmek aynı hamlenin iki yüzü.
- 3
Şifadır dedin zehir tatdırdın,
Gençliğin okunu boşa attırdın,
Körlerin yurdunda ayna sattırdın,
Çıkmaz sokaklara daldırdın !
1“Şifadır” dedin, zehir tattırdın;
2gençliğin okunu boşa attırdın.
3Körler ülkesinde ayna sattırdın,
4çıkmaz sokaklara daldırdın felek!
Dört dizede dört boşa çıkmış iş sayılıyor. “Körlerin yurdunda ayna satmak” şiirin en güçlü imgesi: emeğin değersizliğini değil, alıcısızlığını anlatıyor — bir sanatçının kendi durumu hakkındaki en acı teşhisi.
- 4
Barışmadı gönlüm merd ile zenle,
Ne bir iş bilenle, ne boş gezenle
köşesinde bozuk düzenle,
'e her telden çaldırdın !
1Gönlüm ne erkekle ne kadınla barıştı,
2ne iş bilenle ne boş gezenle.
3Ayrılık köşesinde bozuk bir düzenle
4Neyzen'e her telden çaldırdın felek!
Son dörtlükte şair mahlasını anıyor ve mesleğini kadere karşı delil olarak kullanıyor. “Bozuk düzenle her telden çalmak” hem bir müzik terimi hem bir hayat tarifi: aleti bozuk, ama çalmaya devam ediyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 166140 numaralı sürüm esas alındı; kaynakta şiirin sonunda “Sahra-i cedid 1913” notu bulunuyor.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Kime sordumsa seni doğru cevap vermediler;Neyzen Tevfik · Kıta→
Şiir bir suçlamayla açılıyor ve muhatap seçimi cesur: kader. Divan şiirinin Leylâ-Mecnun hikâyesi burada bir övgü değil, kandırılmanın kanıtı olarak anılıyor — âşıklık bir paye değil, tuzak.