A Sultanım Düşman Gözü Kör Olsun

Âşık, düşman ve rakipleri geride bırakarak sevgiliyle dağları dolaşmayı düşler; hasret ateşi, bülbül-gül ve Leyla-Mecnun imgeleri bu kaçışa eşlik eder.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   A sultanım düşman gözü kör olsun

   Gel seninle dolaşalım dağları

   1A sultanım düşman gözü kör olsun.

   2Gel seninle dolaşalım dağları.

   Düşman bakışının kör edilmesi dileği, sevgiliyle dağlarda serbestçe dolaşma isteğinin önündeki toplumsal gözetimi kaldırır. Dağlar düşman bakışından uzak bir kavuşma alanıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bunda kalan rakiplere yer olsun

   Gel seninle dolaşalım dağları

   1Bunda kalan rakiplere yer olsun.

   2Gel seninle dolaşalım dağları.

   Geride kalan rakiplere yer bırakmak, dağ yolculuğunu sevgililer için kaçış ve rakipler için terk edilmiş alan yapar. Rakiplerin geride kalması kaçış yönünü kesinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Müyesser olmadı bir gün güleyim

   Ağlamaktan gözüm yaşın sileyim

   1Bir gün gülmek bana nasip olmadı;

   2Ağlamaktan gözüm yaşın sileyim.

   Bir gün bile gülememek ve sürekli gözyaşı silmek, gezinti nakaratının ardındaki uzun mutsuzluğu açıklar. Gözyaşı dağ çağrısının ardındaki mutsuzluğu açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bana meylettiğin andan bileyim

   Gel seninle dolaşalım dağları

   1Bana yöneldiğini o andan anlayayım;

   2Gel seninle dolaşalım dağları.

   Sevgilinin yönelişini kesin olarak bilme arzusu, birlikte yola çıkmadan önce aranan duygusal güvencedir. Yola çıkış karşılıklı sevginin anlaşılmasına bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Çin seher vaktinde seyrettim gülü

   Karşısında ağlar yavru bülbülü

   1Basılı ‘Çin seher vaktinde’ yüzeyi kesinleştirilmeden bırakılır; gülü seyrettim.

   2Karşısında ağlar yavru bülbülü.

   Basılı ‘Çin seher vaktinde’ yüzeyi çözülmeden korunur; yalnız gülün karşısında ağlayan yavru bülbül ilişkisi yorumlanır; metin ilk yüzeyi sabah diye düzeltmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ben Mecnun olayım yavrum sen Leyli

   Gel seninle dolaşalım dağları

   1Ben Mecnun olayım, sevgilim, sen Leyla ol;

   2Gel seninle dolaşalım dağları.

   Mecnun ile Leyla rollerini paylaşma teklifi, iki kişilik dağ gezisini efsanevi bir aşk yolculuğuna yükseltir. Efsanevi çift, gezintiyi ortak bir aşk rolüne dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Hasretin oduna kül oldum yandım

   Farkedemez oldum kendimi kendim

   1Hasretinin ateşinde yanıp kül oldum;

   2Artık kendimi bile tanıyamıyorum.

   Hasret ateşinde küle dönmek, öz benliğin seçilemez oluşuyla aşkın kişiyi bütünüyle tükettiğini anlatır. Kül olma imgesi benliğin silinişine kadar ilerler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   A sultanım benim serv-i bülendim

   Gel seninle dolaşalım dağları

   1Ey sultanım, benim uzun servi boylum;

   2Gel seninle dolaşalım dağları.

   Servi boylu sevgiliye doğrudan hitap, önceki kendini yitirişin karşısına güzelliğiyle yön veren kişiyi koyar. Servi boy, bu yıkımın karşısındaki güzellik odağıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   A sevdiğim gül bahçenden geçilsin

   Meclisler kurulsun meyler içilsin

   1Ey sevdiğim, gül bahçenden geçelim;

   2Meclisler kurulsun, şaraplar içilsin.

   Gül bahçesinden geçiş, meclis ve şarap isteğiyle yalnız kaçış değil kutlamalı bir kavuşma tasarlanır. Meclis ve mey, tasarlanan kavuşmayı kutlamaya çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Âşık eder hasta gönlüm açılsın

    Gel seninle dolaşalım dağları

    1Âşık der ki: Hasta gönlüm ferahlasın;

    2Gel seninle dolaşalım dağları.

    Hasta gönlün açılması, şiiri yineleyen dağ çağrısının sonunda beklenen iyileşmeyi adlandırır. Hasta gönlün açılması yolculuğun beklenen sonucudur.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle