Şaşılır Âşığın Hâline

Aşkın nurlu hâli gönlü sürekli doldurur, dünyayı unutturur ve konuşan öznenin benliğini elinden alır. Uşşâkî kadehinden içen Derviş Memi geceyle gündüzü ayırt etmeyecek ölçüde bu hâle gömülür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Acebdir âşıkın’ hâli

   Dolar aşk-ı nûrânî hû

   1Şaşılır âşığın hâli.

   2Gönlü nurlu aşkla dolar: Hû.

   Âşığın şaşırtıcı hâli nurlu aşkla dolmak olarak tanımlanır; “hû” sesi bu doluluğu zikre dönüştürür. Zikir sesi, aşk nurunun ritmik dışavurumudur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir dem olmaz gönlü hâlî

   Dolar aşk-ı nûrânî hû

   1Gönlü bir an bile boş kalmaz.

   2Gönlü nurlu aşkla dolar: Hû.

   Gönlün bir an bile boş kalmaması, aşkı gelip geçen duygu değil sürekli iç varlık olarak gösterir. Boşluksuz gönül başka bir arzuya yer bırakmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kim sevebiliser anı

   Netsün unudur cihânı

   1Onu kim sevebilecek?

   2Ne yapsın; dünyayı unutur.

   Sevgiliyi gerçekten seven kişinin dünyayı unutması kaçınılmaz sayılır; aşk bütün dikkati tek yöne toplar. Cihanın unutuluşu sevgilinin merkez oluşunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Yavi kılmış benden beni

   Dolar aşk-ı nûrânî hû

   1Benliğimi benden alıp yitirmiş.

   2Gönlü nurlu aşkla dolar: Hû.

   Aşkın özneyi kendinden yitirmesi, benliğin zayıflamasını kayıp değil nurlu doluluğun sonucu yapar. Benliğin kaybı âşığın yeni kimliğini kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Baksan vücudun şehrine

   Hüküm eyler her yerine

   1Varlığını bir şehir gibi görsen.

   2Aşk o şehrin her yerine hükmeder.

   Varlık şehrine bakıldığında aşkın her yere hükmettiği görülür; beden bütünüyle manevî yönetime girer. Şehir imgesi aşkın bedendeki egemenliğini genişletir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Zerre sığmaz dîvânına

   Dolar aşk-ı nûrânî hû

   1Onun meclisinde bir zerreye bile yer kalmaz.

   2Gönlü nurlu aşkla dolar: Hû.

   Aşk divanına bir zerrenin bile sığmaması, bu hâlin başka varlık iddialarına yer bırakmayan genişliğini anlatır. Zerreye yer kalmaması aşkın tam doluluğunu belirtir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   UŞŞÂKÎ’den içen câmı

   Bilmez hergiz subh u şâmı

   1UŞŞÂKÎ yolunun kadehinden içen.

   2Artık ne sabahı ne akşamı bilir.

   Uşşâkî kadehinden içen kişi sabahla akşamı bilmez; zaman duygusu aşk sarhoşluğu içinde çözülür. Kadeh, manevî sarhoşluğu bir yol geleneğine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Gel gör nolmuş DERVİŞ MEMİ

   Dolar aşk-ı nûrânî hû

   1Gel gör ne olmuş DERVİŞ MEMİ.

   2Gönlü nurlu aşkla dolar: Hû.

   Derviş Memi’nin başına gelen hâl seyirciyi tanıklığa çağırır; mahlas, anlatılan dönüşümün yaşayan örneği olur. Son nakarat Memi’nin hâlini aşk nurunda sabitler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle