Anasır gömleğin giymezden evvel

Bedenin unsurlarından önceki özgür ruh hâlinden dünyaya gelişe uzanan şiir, insan biçiminde kendini bulmayı ve ilahî sırlara tanıklığı anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Anasır gömleğin giymezden evvel

   Âzâde başıma hünkâr idim ben

   Cihân-ı âleme gelmezden evvel

   Nûr-i tecellâda envâr idim ben

   1Dört unsur gömleğini giymeden önce

   2Özgür başımın hükümdarıydım.

   3Dünya âlemine gelmeden önce

   4Tecelli nurunda bir ışıktım.

   Unsurlar gömleğini giymeden önceki özgürlük, bedenden önceki ruhsal varlığı hükümdarlık ve tecelli nuru imgeleriyle anlatır; dünyaya geliş bir iniş olarak belirir. Hükümdarlık sözü dünyadaki iktidarı değil, henüz bedene bağlanmamış ruhun özgür ve aydınlık hâlini belirtir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Rûh-i sultânîden olundum tefrîk

   Vücûd iklimine oldum muvâfık

   Sıfât-ı âdeme girdim mutâbık

   Mâder-i nihanda bîdâr idim ben

   1Sultanî ruhtan ayrıldım.

   2Beden ülkesine uygun hâle geldim.

   3İnsan sıfatına uygun biçimde girdim.

   4Gizli ana rahminde uyanıktım.

   Sultanî ruhtan ayrılıp beden ülkesine uymak, ruhun insan sıfatına girmesini aşamalı bir oluş süreci yapar; gizli rahimde uyanık olma sözü bilincin sürekliliğini savunur. Ana rahmindeki uyanıklık, ayrılıp biçime giren özün değişim boyunca bilincini kaybetmediğini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Halk olmazdan evvel mülk-i melekût

   Kimse kılmaz iken Mevlâ’ya sücûd

   Arş ü kürs levh kalem olmadan mevcûd

   İnd-i ma’nevîde hem var idim ben

   1Melekût âlemi yaratılmadan önce

   2Kimse Mevlâ’ya secde etmezken

   3Arş, kürsü, levha ve kalem var olmadan önce

   4Manevî huzurda ben de vardım.

   Melekût, arş, kürsü, levha ve kalemden önce var olma iddiası, şiirin zamanını yaratılış öncesine taşır ve anlatıcıyı manevî anlam katında süreklilikle tanımlar. Arş ile kalem dahi yokken var olma iddiası, anlatıcının hatırasını ölçülebilir zamanın bütünüyle dışına yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ezel bî derd idim bir Dertli oldum

   Makam makam gezdim cihâna geldim

   Kendimi Ahsen-i takvimde buldum

   Hak ile vâkıf-ı esrâr idim ben

   1Ezelde dertsizdim, sonra Dertli oldum.

   2Makam makam dolaşıp dünyaya geldim.

   3Kendimi en güzel yaratılışta buldum.

   4Hak ile sırları bilen kişiydim.

   Ezelde dertsiz olanın dünyada Dertli adını alması, mahlasın oluşumunu bedenlenme ve makam makam dolaşmayla açıklar; insanın en güzel biçiminde sırra erişir. Mahlas, baştan verilmiş bir ad olmaktan çıkar; dünyaya inişin ve dertle tanışmanın sonunda kazanılan kimliğe dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle