Armanların Hacı Ahmet
Armanlar’ın düzüne çıkamamak ayrılığın coğrafî engelidir; Hatice’nin gözüne sürme gibi yerleşen ayrılık kalıcı bir işaret olur. Davulun gürlemesi özel acıyı kaymakamın bile duyacağı kamusal bir itiraza çevirir. Yoldan geçen kalabalık önce beş yüz atlı sanılır; ardından Hatice’nin yüreğinden geçen kan görüntüsü beklentiyi şiddete çevirir. Nakarat, yaklaşan kolun sesini davulla büyütüp yöneticiye duyurma isteğini yineler.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Çıkamadım Armanların düzüne
Ayrılık sürmesini koymuş Hatice‟m gözüne
Uyma dedim uydun âlem sözüne…
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Çıkamadım Armanların düzüne
2Ayrılık sürmesini koymuş Hatice‟m gözüne
3Uyma dedim uydun âlem sözüne…
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
- 2
Armanlar‟ın ortasından yol geçer
Ben zannettim beş yüz atlı kol geçer
Hatice‟min yüreğinden kan geçer…
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Armanlar‟ın ortasından yol geçer
2Ben zannettim beş yüz atlı kol geçer
3Hatice‟min yüreğinden kan geçer…
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
Yoldan geçen kalabalık önce beş yüz atlı sanılır; ardından Hatice’nin yüreğinden geçen kan görüntüsü beklentiyi şiddete çevirir. Nakarat, yaklaşan kolun sesini davulla büyütüp yöneticiye duyurma isteğini yineler.
- 3
Uzun m‟olur telgrafın telleri
Yaktı beni Hatice‟min dilleri
Hacı Ahmet bu çukurda ünlenir…
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Uzun m‟olur telgrafın telleri
2Yaktı beni Hatice‟min dilleri
3Hacı Ahmet bu çukurda ünlenir…
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
Telgraf tellerinin uzunluğu haberin uzaklığını, Hatice’nin sözleri ise anlatıcıdaki yanmayı açıklar. Hacı Ahmet’in çukurda ünlenmesi ölüm ya da çatışma mekânını adlandırır; davul sesi onun adını yerel hafızaya taşır.
- 4
Bergama‟yla Armanlar‟ın arası
Derin midir Hacı Ahmet‟in yarası
gelse bilmez nedir çaresi
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Bergama‟yla Armanlar‟ın arası
2Derin midir Hacı Ahmet‟in yarası
3Cerrah gelse bilmez nedir çaresi
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
Bergama ile Armanlar arasındaki mesafe yaranın derinliğiyle yan yana sorulur. Cerrahın bile çare bulamayacağı düşüncesi fiziksel yarayı kader hükmüne yaklaştırır; nakarat acının resmî otoritece duyulmasını ister.
- 5
Bergama‟dan çıkıp Armanlar‟ı bastılar
Martinini çalıya da astılar
Hacı Ahmet‟i görünce candarmalar kaçtılar…
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Bergama‟dan çıkıp Armanlar‟ı bastılar
2Martinini çalıya da astılar
3Hacı Ahmet‟i görünce candarmalar kaçtılar…
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
Baskın, çalıya asılan Martin tüfeği ve jandarmaların kaçışı Hacı Ahmet’i silahlı direniş figürü yapar. Olaylar övücü anlatı içinde verilir; yorum şiddeti yüceltmeden, türkünün tarihsel taraflı bakışını görünür tutar.
- 6
Salkın mıdır martinimin demiri
Teslim olmama ölüm Allah‟ın emri
Eşkıyalar sol taraftan devirir…
Vur davulcu davulların gümlesin
Gümlesin de gâvur dinlesin
1Salkın mıdır martinimin demiri
2Teslim olmama ölüm Allah‟ın emri
3Eşkıyalar sol taraftan devirir…
4Vur davulcu davulların gümlesin
5Gümlesin de gâvur kaymakam dinlesin
Tüfeğin demiri hakkındaki düşük güvenli “salkın” yüzeyi tahminle düzeltilmez. Teslim olmama sözü ölümü ilahî emir sayan kaderciliğe bağlanır; son nakarat çatışmayı bir kez daha bütün çevreye duyurur.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Anonim Halk Şiiri adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 168989 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Armut ağacına da yaslanmayasın aman aman eyAnonim Halk Şiiri · türkü→
Armanlar’ın düzüne çıkamamak ayrılığın coğrafî engelidir; Hatice’nin gözüne sürme gibi yerleşen ayrılık kalıcı bir işaret olur. Davulun gürlemesi özel acıyı kaymakamın bile duyacağı kamusal bir itiraza çevirir.