Aşkın ile Bu Âlem-i Fenâda

Âşık Ömer geçici dünyada papağan dilli sevgiliden kavuşma sözü ve bir bakış ister. Onu hayat suyu, hilal kaş, kızıl gül ve ay yüz imgeleriyle över; güzellerin serdarı saydığı sevgilinin kapısında sürekli kul kalacağını söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Aşkın ile bu âlem-i fenâda

   Visâline nazlım bendene va’de

   1Bu geçici dünyada senin aşkınla yaşarken,

   2ey nazlım, kuluna kavuşma sözü ver.

   Geçici dünya aşkın yaşandığı sınırlı süreyi belirler; bu yüzden kavuşma vaadi ertelenemez bir ihtiyaçtır. Âşık kendisini kul diye alçaltırken nazlı sevgiliden açık bir söz bekler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ne cefâlar çektim bil tûti dillim

   Dilerim bir nazar kıl tûti dillim

   1Ne eziyetler çektiğimi bil, ey papağan dilli sevgilim;

   2dilerim bir kez bana bak, ey papağan dilli sevgilim.

   Papağan dili tatlı ve becerikli konuşmayı över; fakat bu söz güzelliği âşığın çektiği cefayı henüz gidermemiştir. İstenen tek bakış, tanınma ve merhametin ilk işareti olarak sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dünyâya gelmedi senin misâlin

   Bir kez nûş eden ol âb-ı zülâlin

   1Senin benzerin dünyaya gelmedi;

   2o berrak hayat suyundan bir kez içen kişi...

   Sevgilinin benzersizliği dünya ölçeğinde ilan edilir. Duru su imgesi onun güzelliğini ve sözünü hayat veren içeceğe çevirir; bir kez tadanın sonraki dizedeki bağlılığı anlaşılır hâle gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Anın içün arzuladım visâlin

   Bir gayri istemez mül tûti dillim

   1İşte bunun için kavuşmanı arzuladım;

   2ey papağan dilli sevgilim, başka şarap istemez.

   Kavuşma arzusu önceki hayat suyu imgesinin sonucudur. “Mül” şarabı temsil eder; sevgiliden gelen tadı alan kişi başka içki aramaz, böylece aşk tek ve yeterli kaynak olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Hilâl ebrûların tuğrâya benzer

   Ârızın şol verd-i hamrâya benzer

   1Hilal kaşların tuğraya benzer;

   2yanağın o kızıl güle benzer.

   Hilal biçimli kaş hükümdar tuğrasıyla ilişkilendirilerek sevgiliye hem güzellik hem hüküm gücü kazandırır. Kızıl gül yanağın rengini taşır ve siyasal işareti bahçe imgesine bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Cemâlin görenler der aya benzer

   Zerrin kabâların al tûti dillim

   1Yüzünü görenler “aya benzer” der;

   2ey papağan dilli sevgilim, altın renkli elbiselerini giy.

   Ay yüzün parlaklığını, altın elbise ise bu ışığı çevreleyen ihtişamı anlatır. “Al” buyruğu sevgiliyi seyirlik güzellikten çıkarıp hazırlanması istenen canlı bir muhataba dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Zümre-i hûbânın serdârı sensin

   Ömer’in tâ ebed dildârı sensin

   1Güzeller topluluğunun başı sensin;

   2Ömer’in sonsuza dek sevgilisi sensin.

   Sevgili yalnız güzel değil bütün güzellerin serdarıdır. İkinci dize kamusal üstünlüğü kişisel bağlılığa çevirir; Ömer’in sevgisi zamanın sonuna kadar sürme iddiası taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Âşık-ı sâdıkların efkârı sensin

   Dembedem kapında kul tûti dillim

   1Sadık âşıkların bütün düşüncesi sensin;

   2ey papağan dilli sevgilim, kapında her an kulum.

   Sevgili sadık âşıkların zihnini bütünüyle doldurur. Kapıda kul olmak bekleyiş ve hizmet konumudur; “her an” sözü bu bağlılığın geçici bir heves olmadığını son kez vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle