Ay Deresi
Ay Deresi’ni geçme, köye giden yolu seçme ve devlet izni varken vazgeçmeme soruları tehlikeli yolculuğun karar anını kurar. Üç günlük gelinin geride kalışı, annenin ağlamasıyla birleşerek ölüm ihtimalini yeni kurulmuş evin yıkımı olarak gösterir. Dereyi kaplayan duman ve soğuğun ciğerleri çürütmesi bedensel felaketi açık eder. Komşuların kol kol aramaya çıkması, kaybı bireysel olmaktan çıkarıp topluluk çabasına dönüştürür; yinelenen anne ağıdı aramanın sonucuna dair karanlık beklentiyi taşır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Bu ay deresini nasıl geçmeli
Köyüme varmaya yol mu seçmeli
Devlet izin vermiş de vaz mı geçmeli
Ağlasın ağlasın anam ağlasın
Üç günlük gelini kimler eylesin
1Bu ay deresini nasıl geçmeli
2Köyüme varmaya yol mu seçmeli
3Devlet izin vermiş de vaz mı geçmeli
4Ağlasın ağlasın anam ağlasın
5Üç günlük gelini kimler eylesin
- 2
Bu ay deresini duman bürüdü
Soğuk vurdu ci̇ğerlerim çürüdü
Komşularım oldu aramaya yürüdü
Ağlasın ağlasın ağlasın anam ağlasın
Üç günlük gelini̇ kimler eylesin
1Bu ay deresini duman bürüdü
2Soğuk vurdu ci̇ğerlerim çürüdü
3Komşularım kol kol oldu aramaya yürüdü
4Ağlasın ağlasın ağlasın anam ağlasın
5Üç günlük gelini̇ kimler eylesin
Dereyi kaplayan duman ve soğuğun ciğerleri çürütmesi bedensel felaketi açık eder. Komşuların kol kol aramaya çıkması, kaybı bireysel olmaktan çıkarıp topluluk çabasına dönüştürür; yinelenen anne ağıdı aramanın sonucuna dair karanlık beklentiyi taşır.
- 3
Bu ay deresinde keklikler öttü
Kimseler görmeden yedi gün yattım
Kir at başimda nöbetim tuttu
Kimseler görmeden yedi gün yattım
Ağlasın ağlasın anam ağlasın
Üç günlük gelini kimler eğlesin
1Bu ay deresinde keklikler öttü
2Kimseler görmeden yedi gün yattım
3Kir at başimda nöbetim tuttu
4Kimseler görmeden yedi gün yattım
5Ağlasın ağlasın anam ağlasın
6Üç günlük gelini kimler eğlesin
Keklik sesleri arasında yedi gün görünmeden yatmak, doğanın canlılığıyla yaralı bedenin hareketsizliğini karşılaştırır. Kır atın başta nöbet tutması sadık bir bekçi görüntüsüdür; gelinin geleceği konusundaki soru bu uzun yalnızlığın ailedeki sonucuna döner.
- 4
Ağlasın ağlasın dudum ağlasın
Tülü mayaları kimler bağlasın
Bu ay deresi dar geldi bana
Vadesiz ölümler zor geldi bana
1Ağlasın ağlasın dudum ağlasın
2Tülü mayaları kimler bağlasın
3Bu ay deresi dar geldi bana
4Vadesiz ölümler zor geldi bana
Anne ve “dudu” için ağlama çağrısı, tülü mayaları kimin bağlayacağı sorusuyla gündelik işi kayba bağlar. Derenin dar gelmesi ve vadesiz ölümün zor oluşu, coğrafi sıkışmayı zamansız sonla birleştirerek ağıdı kesin bir ölüm kabulüne yaklaştırır.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Anonim Halk Şiiri adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 156761 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Ay doğar aşar giderAnonim Halk Şiiri · türkü→
Ay Deresi’ni geçme, köye giden yolu seçme ve devlet izni varken vazgeçmeme soruları tehlikeli yolculuğun karar anını kurar. Üç günlük gelinin geride kalışı, annenin ağlamasıyla birleşerek ölüm ihtimalini yeni kurulmuş evin yıkımı olarak gösterir.