Beni Kara Diye Yerme

Kara oluşu yüzünden küçümsenen âşık, sürme, kahve ve Kâbe örtüsü örnekleriyle siyah rengin değerini savunur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Beni kara diye yerme,

   Mevla'm yaratmış hor görme,

   Ela göze siyah sürme,

   Çekilir kara değil mi?

   1Tenim kara diye beni kötüleme;

   2beni Mevlâ yaratmış, küçümseme.

   3Ela göze çekilen siyah sürme de

   4kara değil midir?

   Konuşucu ten rengini hakaret konusu yapan sevgiliye önce yaratılış üzerinden karşı çıkar. Ardından siyah sürmenin ela gözü güzelleştirdiğini hatırlatır; aynı renk bedende küçümsenirken süste aranır. Son soru, muhatabı bu değer ölçüsündeki çelişkiyle yüzleştirir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Her yoldan gelir geçerler,

   Aktan karayı seçerler,

   Ağalar beyler içerler,

   Kahve de kara değil mi?

   1İnsanlar her yoldan gelip geçer;

   2beyazın içinden karayı seçerler.

   3Ağalar ve beyler kahve içer;

   4kahve de kara değil midir?

   İkinci dörtlük karanın bilinçle seçildiği gündelik örneklere geçer. Ağalarla beylerin içtiği kahve siyah olduğu hâlde seçkinlik ve zevk taşır. Rengin itibarı nesneye göre değişiyorsa insan tenini değersizleştiren yargının doğal değil toplumsal olduğu mizahla gösterilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Karac’oğlan der maşallah,

   Bir gün görünür inşallah,

   Kara donludur beytullah,

   Örtüsü kara değil mi?

   1Karacaoğlan ‘Maşallah’ der;

   2bir gün görünür, inşallah.

   3Beytullah kara giysilidir;

   4onun örtüsü de kara değil midir?

   Mahlas dörtlüğü siyah rengin değerini kutsal alana kadar yükseltir. Kâbe'nin kara örtüsü, rengin hor görülmeye değil saygıya konu olabildiği en güçlü örnektir. ‘Maşallah’ ve ‘inşallah’ sözleri hem bu kutsal çağrışımı sürdürür hem konuşucunun kabul görme umudunu taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle