Aşk Meydanında Baş Açık

Kaygusuz aşk meydanında baş açık biçimde bir gerçeğin kulları olduklarını ilan eder. İki cihanı yöneten, âleme can ve dertlere derman olan sevgilinin sözüyle bütün varlığın gölge olduğu anlatılır; kuşku yerini ilahî feyze bırakır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Baş açık meydân-ı aşkta

   Bir gerçeğin bendesiyiz

   1Aşk meydanına başımız açık çıktık.

   2Bir gerçeğin kuluyuz.

   Aşk meydanında baş açık durmak, korunmasız ve gösterişsiz biçimde gerçeğin kulu olmayı ilan eder. Baş açıklığı kulun meydana maskesiz çıkışıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yoluna cân ü dil feda

   Bir gerçeğin bendesiyiz

   1Canımız ve gönlümüz onun yoluna feda olsun.

   2Bir gerçeğin kuluyuz.

   Can ve gönlün gerçeğin yoluna feda edilmesi, bağlılığın sözden çıkıp bütün varlığı kapsadığını gösterir. Fedakârlık canla gönlü aynı bağlılıkta birleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Oldur asl-ı ma’den-i kân

   Andan dolu kevn ü mekân

   1Odur cevher madeninin aslı.

   2Varlık ve mekân onunla doludur.

   Sevgili cevher madeninin aslı sayılır; değer taşıyan her şeyin kaynağı tek varlığa bağlanır. Maden benzetmesi bütün değerlerin iç kaynağını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Emrinde durur dü cihan

   Bir gerçeğin bendesiyiz

   1İki dünya da onun emrindedir.

   2Bir gerçeğin kuluyuz.

   Varlık ve mekânın onunla dolu, iki cihanın emrinde olması gerçeğin kozmik hükümranlığını kurar. Kozmik doluluk gerçeğin hükmünü iki dünyaya yayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Oldur âleme olan can

   Andandır derdlere derman

   1Âleme can veren odur.

   2Dertlerin çaresi ondandır.

   Âleme can ve dertlilere derman olan sevgili, varlığın hayatıyla kişisel şifayı aynı kaynaktan verir. Can ve derman oluş, sevgilinin yaşatıcı yüzleridir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Vechidir suret-i Rahman

   Bir gerçeğin bendesiyiz

   1Basılı “Vechidir suret-i Rahman” dizesi yüz ile Rahman’ın suretini ilişkilendirir; ezafe bağı güvenle kesinleştirilemiyor.

   2Bir gerçeğin kuluyuz.

   İlk dize “vech” ile “suret-i Rahman”ı yan yana getirir; basılı ezafe bu iki unsur arasındaki bağı tek bir açıklamayla kesinleştirmeye yetmez. Nakarat, konuşanın bir gerçeğe kulluğunu bildirir; yorum belirsiz ezafeyi ayrıca tamamlamaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Anındır söyleyen kelâm

   Anındır levh ile kalem

   1Söylenen söz onundur.

   2Levh de kalem de onundur.

   Sözü, levhayı ve kalemi sevgiliye ait saymak; vahiy ile yazının kaynağını tek ilahî iradede toplar. Söz ve yazı ilahî kaynağın iki ifade aracıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Zıllı dürür cümle âlem

   Bir gerçeğin bendesiyiz

   1Bütün âlem onun gölgesidir.

   2Bir gerçeğin kuluyuz.

   Bütün âlemin onun gölgesi olması, görünen varlığa bağımsız öz vermeden tecelli değeri kazandırır. Gölge benzetmesi âlemin bağımlı varlığını açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Anındır emn ile aman

   KAYGUSUZ kalmadı güman

   1Güven ve aman onundur.

   2KAYGUSUZ’un kuşkusu kalmadı.

   Güven ve esenlik sevgiliye aittir; Kaygusuz’un kuşkusunun kalmaması kul oluşunu iç huzurla doğrular. Kuşkunun silinmesi güvenin içte tamamlanmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Andandürür feyz-i Rahman

    Bir gerçeğin bendesiyiz

    1Rahman’ın bereketi ondandır.

    2Bir gerçeğin kuluyuz.

    Rahman’ın feyzinin ondan gelmesi şiiri lütufla kapatır; nakarat bağlılığın değişmeyen cevabı olur. Feyiz son nakaratta kulluğun süren kaynağı olur.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle