Behey Âfet Ne Kıyâmetsin Sen

Her bendin sonunda sevgilinin nasıl bir afet olduğunun yeni anlaşıldığını söyleyen şarkı, geç fark edilen güzellik için özür diler; iç ve dış güzelliği, mum-pervane bağlılığıyla tamamlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Behey âfet ne kıyâmetsin sen

   Âşıkıñ cânına hasretsin sen

   İşidürüm ki bir âfet var imiş

   Şimdi bildim ki ne âfetsin sen

   1Hey afet, sen nasıl bir kıyametsin!

   2Âşığının canında dinmeyen özlemsin.

   3Bir afet bulunduğunu duyardım;

   4şimdi senin nasıl bir afet olduğunu anladım.

   Tekrarlanan son dize, sevgilinin etkisini ancak karşılaşmadan sonra kavrayan şaşkınlığı büyütür. Sevgili âşığın canında dinmeyen özlemken ‘afet’ ve ‘kıyamet’ sözleri bu çekimi bütün iç düzeni bozan bir olaya dönüştürür.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Afv idüp hüsniñe geç bakdım ise

   Seni sâ'irlere beñzetdim ise

   Bilmeyüp zerre kusûr itdüm ise

   Şimdi bildim ki ne âfetsin sen

   1Güzelliğine geç baktıysam bağışla;

   2seni başkalarına benzettiysem,

   3bilmeden en küçük kusuru işlediysem,

   4şimdi senin nasıl bir afet olduğunu anladım.

   İkinci bent geç bakış, başkasına benzetme ve küçük kusur için art arda özür diler. Bu üç ihtimal, sevgilinin benzersizliğini zamanında anlayamamanın konuşucu açısından ahlaki bir eksiklik sayıldığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Seni tashîh idüp ol âhir

   Añladım hüsniñi bâtın zâhir

   Ehl-i aşka ne belâsın kâfir

   Şimdi bildim ki ne âfetsin sen

   1Sonunda seni doğru değerlendirip

   2güzelliğini içten ve dıştan anladım.

   3Aşk ehline ne büyük belâsın, acımasız güzel;

   4şimdi senin nasıl bir afet olduğunu anladım.

   Sevgilinin iç ve dış güzelliği sonunda “doğru” değerlendirilir. “Kâfir” ifadesi güncel inanç hükmü değil tarihsel mazmundur; aşk ehline acımasızca bela veren güzeli abartılı biçimde niteler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Saña Fâzıl dahı dîvâne imiş

   Hayli dem şem'iñe pervâne imiş

   Sende bu cezbe-i zîbâ ne imiş

   Şimdi bildim ki ne âfetsin sen

   1Fâzıl da sana çılgınca tutulmuş;

   2uzun zamandır mumunun pervanesiymiş.

   3Sendeki bu güzel çekim neymiş!

   4Şimdi senin nasıl bir afet olduğunu anladım.

   Makta Fâzıl'ı uzun zamandır sevgilinin mumuna dönen pervane yapar. Daha önce var olan bağlılığın şimdi anlaşılması, güzel çekim gücünü hem geçmişe yayılan hem geç fark edilen bir cezbe kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle