DDizegâhDijital şiir arşivi
Şiirler/Esîf Mehmed Dede/Beng yemiş abdal gibi hayrâne şeklin bağlanur
gazel · 18. yüzyıl

Beng yemiş abdal gibi hayrâne şeklin bağlanur

Gazel, esrar yemiş abdalı, zincir sürüyen divaneyi ve mum çevresinde yanan pervaneyi art arda getirir; görünüşün hakiki irfana dönüşmesini ve âşığın yanarak biçim kazanmasını işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

  1. 1

    abdal gibi hayrâne şeklin bağlanur

    Ol perî rû her kaçan sultâne şeklin bağlanur

    etmeğe merdâne şeklin bağlanur

    Âşık-ı nevkeş nedersin niyyetim sevmek seni

    Allah Allah na’re-i Yâhû ile mestâneler

    Dağda zencîrin sürür dîvâne şeklin bağlanur

    Görmedim cây-i safâ gibi

    Kıl nigeh irfâne şeklin bağlanur

    Âşinâ tab’ olmak isteyen Esîfâ şem’ ile

    Lâcerem bir şeklin bağlanur

    1Esrar yemiş bir abdal gibi hayran bir biçime bürünür;

    2o peri yüzlü her ne zaman sultanca bir görünüşe bürünür.

    3Elinden geleni ortaya koymak için yiğitçe bir hâl alır;

    4ey yeni ok atan âşık, ne dersin; niyetim seni sevmektir.

    5“Allah Allah” ve “Yâ Hû” naralarıyla sarhoşlar

    6dağda zincirini sürüyen bir deli görünümüne girer.

    7Vahdet köşesi gibi huzurlu bir yer görmedim;

    8bak, söz ehli irfan biçimine bürünür.

    9Ey Esîf, muma aşina yaradılışlı olmak isteyen kişi

    10elbette yanmış bir pervane biçimine bürünür.

    “Şeklin bağlanur” tekrarı dış görünüş ile manevî hâl arasındaki geçişi vurgular. Abdalın hayranlığı, sarhoşların Yâ Hû nidası ve divanenin zinciri tekke atmosferi kurar. Vahdet köşesi söz ehlini irfana yöneltir. Son beyitte şair mahlasıyla konuşur: muma yaklaşmanın kaçınılmaz sonucu pervane gibi yanmaktır.

Kavram sözlüğü (6) ↓
Kaynak

Metnin kaynağı

Aidiyet doğrulandı

Şiir, bağlı kaynakta Esîf (Mehmed Dede) adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.

Atıf kanıtını aç ↗

Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.

Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Bir hata mı var? Bildirin

Yanlış bir dize, hatalı bir çeviri ya da eksik bir kaynak gördüyseniz yazın. Metni doğrulayıp düzeltiyoruz.

Okumaya devam edin

Sırada ne var?

Sonraki şiirEy yüzü mehveş nedersin niyyetim sevmek seniEsîf Mehmed Dede · gazel

Kavram sözlüğü

6 kavram bulundu.

Beng yemiş

esrar yemiş

Bezl-i makdûr

elinden geleni ortaya koyma

peygule-i vahdet

vahdet köşesi

suhte-i pervâne

yanmış pervane

Yâ Hû

Tanrı'yı anmak için söylenen zikir nidası.

erbâb-ı kâl

Söz söyleme ve tartışma ehli kişiler.