Beni Bana Komaz Aşk-ı Cünûnun

Âşık Ömer çılgın aşkın kendisini kendine bırakmadığını, derdinin durmadan arttığını söyler. Ah etmekten elif gibi boyu dâl harfine döner; vatanı hayal olur, herkes eğlenirken karanlık gurbet akşamında kendine yer bulamaz.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Beni bana komaz aşk-ı cünûnun

   Dembedem artmakta derd-i derunum

   1Çılgın aşkın beni kendime bırakmıyor;

   2içimdeki dert her an artıyor.

   Aşk kişiyi kendi benliği üzerinde söz sahibi olmaktan çıkarır. “Dembedem” derdin aralık vermeden büyüdüğünü bildirir; delilik bir anlık taşkınlık değil sürekli iç baskıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Serimi sevdâya saldım ağlarım

   Senk ile sînemi deldim ağlarım

   1Başımı sevdaya saldım, ağlarım;

   2taşla göğsümü deldim, ağlarım.

   Başın sevdaya bırakılması bilinçli teslimiyettir; taşla göğsü delme tarihî yas ve acı dilinin sert imgesidir. Tekrarlanan ağlayış, iki hareketi aynı feryatta toplar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âh itmekten elif kaddim olde dâl

   Vatanım çeşmime görünür hayâl

   1Ah etmekten elif gibi dik boyum dal harfi oldu;

   2vatanım gözüme ancak hayal gibi görünür.

   Elifin dikliği dâlın eğriliğine dönüşerek kederin bedeni büktüğünü görselleştirir. Vatan artık somut yer değil uzaktan beliren hayaldir; beden ile yurt aynı hasrette biçim değiştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şâzîlik eksilip artmakta melâl

   Diyâr-ı gurbette kaldım ağlarım

   1Sevinç azalıyor, keder artıyor;

   2gurbet diyarında kaldım, ağlarım.

   Şâzîlik ile melâl ters yönlerde hareket eder; biri eksilirken öteki büyür. Gurbet bu değişimin sahnesidir ve ağlamak önceki harf imgesinin duygusal sonucunu açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ey Ömer kalmışam ben bu hasrette

   Hep eller işrette zevku sohbette

   1Ey Ömer, ben bu hasret içinde kaldım;

   2herkes eğlencede, zevkte ve sohbette.

   Mahlasla birlikte kişinin yalnızlığı topluluk görüntüsüyle karşılaştırılır. Başkalarının işreti hasreti hafifletmez; aksine konuşanın dışarıda kalışını daha görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Diyâr-ı gurbette şâm-ı zulmette

   Ben bir mekân bulmaz oldum ağlarım

   1Gurbet diyarında, karanlık akşamda,

   2kendime bir yer bulamaz oldum, ağlarım.

   Gurbetin mekânsal yabancılığı gece karanlığıyla yoğunlaşır. Yer bulamamak hem barınacak mekânın hem toplumsal aidiyetin yokluğudur; son ağlayış şiiri evsizlik duygusuyla kapatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle