Bir Gonca-femin Yâresi Vardır Ciğerimde

Hammâmîzâde İsmâil Dede Efendi’nin küçük yaşta ölen oğlu için yazdığı belirtilen dört dizelik mersiye, kişisel yası yoğun ve sade imgelerle taşır. Gonca ağızlı çocuğun yarası ciğerde, onun hayali gözlerde kalır; ateşli ahın ardından şiir kader karşısındaki çaresiz kabul ile kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir ġonça­femiñ yāresi vardır ciğerimde

   Āteş dökilürse yeridir āh­ı serimde

   1Gonca ağızlı bir sevgilinin yarası ciğerimde duruyor.

   2Başımdaki âhın üzerine ateş dökülse yeridir; böylesi acıya şaşılmaz.

   “Gonca-fem” sözü küçük ve güzel ağız imgesini taşırken hemen ardından “yara” ile kırılır. Ciğerdeki yaranın ağırlığı yüzünden baştaki âhın üzerine ateş dökülmesi bile yerinde görülür; ateş, âhın yaptığı bir eylem değil, ona yönelen edilgen azabın ölçüsüdür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Her laḥẓa ḫayāliñ ṭurıyor dīdelerimde

   Taḳdīre nedir çāre bu varmış ḳaderimde

   1Her an senin hayalin gözlerimin önünde duruyor.

   2Takdire karşı ne çare var; demek bu acı kaderimde yazılıymış.

   İkinci beyit kaybedilen kişinin hayalini gözlerden ayırmaz; hatıra kesintisiz bir görme hâline gelir. Son dize itirazdan teslimiyete geçer: şair acıyı küçültmez, fakat değiştirilemeyen takdir karşısında çaresizliğini açıkça kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle