Bir güneş yüzlü melek gördüm ki ‘âlem mâhıdur

Güneş yüzlü Frenk güzeli ay, servi ve hükümdar imgeleriyle övülür; zünnar, İsa dini ve can bağışlayan dudaklar aşk diline katılır, son beyitte İstanbul ile Galata iki ayrı saltanat alanı olarak karşılaştırılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir güneş yüzlü melek gördüm ki ‘âlem mâhıdur

   Ol kara sünbülleri ‘âşıklarınuñ âhıdur

   1Öyle güneş yüzlü bir güzel gördüm ki âlemin ayıdır;

   2o kara sümbül saçları âşıklarının ahıdır.

   Güzellik ay ve güneşle kurulurken kara saçlar âşıkların göğe yükselen ahına benzetilir; ışık ile karanlığın aynı bedende buluşması, sevgilinin hem aydınlatan yüzünü hem de çevresinde çoğalan kederi gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Karalar geymiş meh-i tâbân gibi ol serv-i nâz

   Mülk-i Efrengüñ meger kim hüsn içinde şâhıdur

   1O nazlı servi parlak ay gibi karalar giymiş;

   2meğer Frenk ülkesinin güzellikte hükümdarıymış.

   Karalar giymiş nazlı servi yaslı görünse de güzellik ülkesinin şahıdır; Frenk diyarı sözü sevgiliyi başka bir kültürel alana yerleştirir, hükümdarlık imgesi ise onun görünüşünü siyasal bir üstünlük gibi anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ukde-i zünnârına her kimse kim dil bağlamaz

   Ehl-i îmân olmaz ol ‘âşıklaruñ güm-râhıdur

   1Zünnarının düğümüne gönlünü bağlamayan kişi

   2âşıkların yolunu şaşırmış iman ehlinden sayılmaz.

   Zünnarın düğümüne gönül bağlamak, dinî aidiyet işaretini aşk bağlılığına çevirir; beyit bilinçli bir paradoksla, bu bağı kurmayanı imanlı değil aşk topluluğunun yolunu şaşırmış kişisi sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gamzesi öldürdügine lebleri cânlar virür

   Var ise ol rûh-bahşuñ dîn-i ‘Îsâ râhıdur

   1Yan bakışının öldürdüğüne dudakları can verir;

   2demek ki o can bağışlayanın yolu İsa dinidir.

   Yan bakış öldürürken dudak yeniden hayat verir; ölüm ve dirilme aynı yüzde art arda gerçekleştiği için İsa'nın can verme mucizesi sevgilinin dudağına taşınır ve bakış ile söz arasında karşıt bir güç dağılımı kurulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Avnîyâ kılma gümân kim saña râm ola nigâr

   Sen Sitanbûl şâhısın, ol Kalâtâda şâhıdur

   1Ey Avnî, sevgilinin sana boyun eğeceğini sanma;

   2sen İstanbul'un hükümdarısın, o Galata'da hükümdardır.

   Mahlas beyti siyasi kudreti aşk önünde sınırlar: İstanbul'un hükümdarı olmak Galata'nın güzelini yönetmeye yetmez; iki şehir iki saltanat gibi ayrılır ve sevgilinin bağımsızlığı, padişahın kendine yönelttiği uyarıyla kesinleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle