Bir sâkiden içdik şarap

Meyhaneyi arştan yüceye taşıyan, canı kadeh sayan ve Hallâc-ı Mansûr ile İbrahim Edhem’i ölçü yapan; sözünü câhilden saklamayı öğütleyen altı beyitlik nefes.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir sâkiden içdik şarap, arşdan yüce meyhânesi

   Ol sâkinin mestleriyüz, canlar anın peymânesi

   1Bir sâkiden şarap içtik; onun meyhanesi arştan da yücedir.

   2O sâkinin sarhoşlarıyız; canlar onun kadehidir.

   Meyhane göğün üstüne çıkarılınca içki de yerini değiştiriyor. Kadeh olarak canın gösterilmesi bedeli açık ediyor: Bu sarhoşlukta içilen şey, içenin kendisi.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Aşk oduna yananların külli vücudu nûr ola

   Ol od bu od’a benzemez, hiç belürmez zebânesi

   1Aşk ateşinde yananların bütün bedeni nur olur.

   2O ateş bu bildiğimiz ateşe benzemez; alevi hiç görünmez.

   İki ateş arasındaki fark görünürlükte: Biri yakar ve belli olur, öteki yakar ve iz bırakmaz. Alevsiz yanma, acıyı dışarıdan kimsenin fark etmeyeceği bir yere taşıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bizim meclis mestlerinin demleri Enelhak olur

   Yüz Hallac-ı Mansur gibi anın kemin dîvânesi

   1Bizim meclisteki sarhoşların soluğu ‘Enelhak’ olur.

   2O meclisin en aşağı derecedeki delisi yüz Hallâc-ı Mansûr kadardır.

   Yunus Mansûr’u örnek değil ölçü birimi yapıyor: Meclisin en sıradan üyesi yüz Mansûr ediyor. Söz büyük, bedeli de belli; Mansûr aynı sözü söylediği için 922’de öldürüldü.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ol meclis ki bizde vardır, bunda ciğer kebâb olur

   Ol şem’a kim bizde yanar, ay ü güneş pervânesi

   1Bizde kurulan o mecliste ciğer kebap olur.

   2Bizde yanan o mumun pervanesi ay ile güneştir.

   Sofra imgesi ürkütücü bir yer değiştirme yapıyor: Yenen şey misafirin kendi ciğeri. Mumun etrafında dönenler de böcek değil gök cisimleri; ölçek büyüdükçe yanma da büyüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bizim meclis Bekrîleri şol Şâh-ı Edhem gibidir

   Belh şehrinde yüz bin ola her gûşede vîrânesi

   1Bizim meclisin ayyaşları o Şâh İbrahim Edhem gibidir.

   2Belh şehrinin her köşesinde onun yüz bin viranesi durur.

   Sarhoş ile hükümdar aynı kişide birleşiyor: Edhem tahtı bırakıp dervişliği seçti. Belh’i dolduran viraneler de bu tercihin bedeli; saray gitmiş, yerine terk edilmiş köşeler kalmış.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Yunus bu cezbe sözlerin câhillere söylemegil

   Bilmez misin câhillerin niçe geçer zamânesi

   1Yunus, bu coşku sözlerini bilmeyenlere söyleme.

   2Bilmeyenlerin zamanının nasıl geçtiğini bilmez misin?

   Şair kendi şiirine bir sınır çiziyor: Söz herkese açık değil. Uyarının arkasında Mansûr’un sonu duruyor; söylemenin bedelini bilen biri susmanın da bir hüner olduğunu öğreniyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle