Bir Sofra İsterim

Kimsenin kullanmadığı sofra ve yayladan başlayıp kadını, atı ve pınarı aynı kullanılmamışlık ve saflık ölçüsüne bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir sofra isterim kimse sermedik

   Bir yayla isterim kimse konmadık

   Bir güzel isterim yad el değmedik

   Ellenmiş de bellenmişi n'ideyim

   1Kimsenin sermediği bir sofra isterim

   2Kimsenin konmadığı bir yayla isterim

   3Yabancı elin değmediği bir güzel isterim

   4Ellenmiş, herkesçe bilinir olmuş olanı ne yapayım

   İlk dörtlük üç isteği aynı gramerle diziyor: sofra, yayla, güzel — üçü de olumsuz sıfat-fiille niteleniyor (sermedik, konmadık, değmedik). İstenen şey nesnenin kendisi değil, üzerinde başkasının izinin bulunmaması. Dördüncü dize bu sıralamayı bir redde çeviriyor ve kadını da o listenin içine koyuyor; nesneleştiren bakış burada açığa çıkıyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Severim güzeli nice olursa

   Boyu uzun, beli ince olursa

   Severim atımı dinçce olursa

   Kovulmuşu yorulmuşu n'ideyim

   1Güzel nasıl olursa olsun severim

   2Yeter ki boyu uzun, beli ince olsun

   3Atımı da dinç olursa severim

   4Kovulmuş ve yorulmuş olanı ne yapayım

   İkinci dörtlük ölçütü gevşetir gibi yapıyor: güzel nice olursa sevilir. Ama hemen ardından iki şart geliyor, sonra da at aynı cümle kalıbıyla anılıyor. Kadın ile hayvanın peş peşe ve aynı ölçüyle değerlendirilmesi, dörtlüğün kendi mantığını görünür kılıyor; kovulmuş, yorulmuş sıfatları kullanılmışlığı yıpranmışlık sayıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Karacaoğlan der ki kolu kırarım

   Nedir yüce dağlar size zararım

   Ararsam pınarın gözün ararım

   Bulanmış da durulmuşu n'ideyim

   1Karacaoğlan der ki kolunu kırarım

   2Ey yüce dağlar, size ne zararım var

   3Ararsam pınarın kaynağını ararım

   4Bulanıp sonra durulmuş olanı ne yapayım

   Son dörtlük mahlasla ve bir tehditle açılıyor: kolu kırarım. Şiddet sözü romantikleştirilmiyor, ama hemen ardından dağlara dönülüp zararsızlık iddia ediliyor; iki dize arasındaki bu çelişki metnin içinde duruyor. Kapanışta arzu pınarın gözüne, yani suyun henüz akmaya başladığı yere taşınıyor: bulanıp durulmuş olan değil, hiç bulanmamış olan isteniyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle