Bir Yiğit Gurbete Çıksa

Gurbete çıkan yiğidin sıla özlemi gözyaşı, yuvasına dönen kuş ve bağrı delen söz imgeleriyle ağırlaşır. Mahlaslı son dörtlük, garip kişinin yaşadıklarını düşünerek gidip gelişini kapanışa taşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir yiğit gurbete çıksa

   Gör başına neler gelir

   Merdin sılayı andıkça

   Yaş gözüne dolar gelir

   1Bir yiğit gurbete çıksa

   2Gör, başına neler gelir

   3Yiğit kişi sılayı andıkça

   4Gözleri yaşla dolar

   1. dörtlük: “Bir yiğit gurbete çıksa” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Gurbete çıkışın sonucu henüz açıklanmadan sılayı anan yiğidin gözleri dolar; dörtlük, uzak yolculuğu dış olaylardan önce bedende beliren yaşla ölçer.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bağrıma basarım taşlar

   Akıttım gözümden yaşlar

   Yavrusun aldıran kuşlar

   Yuvasına döner gelir

   1Bağrıma taşlar basarım

   2Gözlerimden yaşlar akıttım

   3Yavrusunu yitiren kuşlar

   4Yuvasına geri döner

   2. dörtlük: “Bağrıma basarım taşlar” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Bağra basılan taş ve gözden akan yaş, yavrusunu yitiren kuşun yuvaya dönüşüyle birleşir; hayvan davranışı sıla isteğinin içgüdüsel gücünü görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kocadım çekemem nazı

   Bağrıma dökemem közü

   Yarin bana kötü sözü

   Kara bağrım deler gelir

   1Yaşlandım, naz çekemem

   2Bağrıma köz dökemem

   3Sevgilinin bana kötü sözü

   4Kara bağrımı delip geçer

   3. dörtlük: “Kocadım çekemem nazı” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Yaşlanmak naz çekememeye, bağra köz dökememeye bağlanır; sevgilinin kötü sözü ise mecazi ateşten daha keskin biçimde kara bağrı deler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Evlerinin önü söğüt

   Atalardan kalmış öğüt

   Yarinden ayrılan yiğit

   Sılasına döner gelir

   1Evlerinin önünde söğüt var

   2Atalardan kalmış bir öğüttür

   3Sevgilisinden ayrılan yiğit

   4Sılasına geri döner

   4. dörtlük: “Evlerinin önü söğüt” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Ev önündeki söğüt ve atalardan kalan öğüt, yer ile geleneği aynı dönüş çağrısında toplar; sevgiliden ayrılan yiğidin yolu kaçınılmaz biçimde sılasına çevrilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Yaşa KARACOĞLAN yaşa

   Ben söylerim coşa coşa

   İş düşünce garip başa

   Düşünerek gider gelir

   1Yaşa Karacaoğlan, yaşa

   2Ben coşarak söylerim

   3İş garip kişinin başına düşünce

   4Düşünerek gidip gelir

   5. dörtlük: “Yaşa KARACOĞLAN yaşa” dizesi bu birimin çıkış noktasıdır. Mahlasla kendine seslenen şair coşkulu söyleyişi sürdürür; iş garip kişinin başına gelince düşünerek gidip gelmek, gurbetin bitmeyen zihinsel hareketidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle