Biz ki hâl-i dili bin derd ile izhâr ideriz
Gamze ve gözü dönüştüren anlatının, zahidi meyhaneye götürüp delilik meclisinde şarabı hikmete çevirmesi.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Biz ki hâl-i dili bin derd ile izhâr ideriz
Gamzeni muztarib ü çeşmini bîmâr ideriz
Söyledirse bize efsâne-i dilden gamzen
Çeşm-i mestâne-i bîdâr ideriz
Çeşm-i mestinle olan zevkimizi bildirsek
Zühdi sâgar ideriz
Eylesek keşmekeş-i turra-i pürtâbını yâd
Aklı giriftâr ideriz
Neşve-i mesti-i câm-ı lebini nakl itsek
Aşkı hem meşreb-i uşşâk-ı heveskâr ideriz
Bizi eylerse hayran
mahzen-i esrâr ideriz
Dil-i Cevrî gibi itsek heves-i
Bâdemiz hikmet ü sâkîmizi hûşyâr ideriz
1Gönlün hâlini bin dertle açığa vururuz.
2Gamzeni tedirgin, gözünü hasta ederiz.
3Gamzen bize gönül hikâyesini anlattırırsa
4Uyku dolu sarhoş gözünü uyandırırız.
5Sarhoş gözün verdiği zevki açıklasak
6Zahidi, elinde kadehle meyhaneciler sokağına düşürürüz.
7Kıvrımlı saçının çekişmesini ansak
8Aklı sevda hummasının titremesine yakalatırız.
9Dudağının kadehindeki sarhoşluğu anlatsak
10Aşkı, hevesli âşıklarla aynı meşrebe sokarız.
11Lal renkli ayva tüyünün tozu bizi hayran bırakırsa
12Kadehin tortu kabını sırlar hazinesine çeviririz.
13Cevrî’nin gönlü gibi delilik meclisini arzulasak
14Şarabımızı hikmet, sakimizi ayık kılarız.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Cevrî İbrâhîm Çelebi adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Wikimedia Commons taramasının ilgili sayfasına bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Gazel anlatma eylemini dönüştürücü bir güç yapar: gönül hikâyesi sarhoş gözü uyandırır, göz zevki zahidi meyhaneye götürür, zülüf aklı sevda hummasına salar. Son beyitte delilik meclisinin değerleri tersine döner; şarap hikmet, içki sunan saki ise ayık olur.