Boydere'nin kuyuları
Dört kıta ve dört ninni dönüşü, Boydere manzarasını kayıp baba, gül dalından beşik, bülbüller ve Hak yolundaki dervişlerle birleştirir.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Boydere’nin kuyuları
Çayır çimen kıyıları
Emir başlı dayıları
1Boydere’nin kuyuları
2Çayır çimen kıyıları
3Emir başlı dayıları
- 2
Uyu yavrum uyu
benim yavrum
1Uyu yavrum, uyu ninni
2Ninni benim yavrum, ninni
Uyuma buyruğu ile “benim yavrum” hitabı ilk nakaratı doğrudan bakım sesine dönüştürür. Tekrarlanan ninni sözcüğü anlatıyı durdurur, yetişkinlerin belirsiz dünyasından çocuğun güvenli ritmine geçici bir sığınak oluşturur.
- 3
Gitti kör olası hani
Kürklerin kabası hani
Yavrumun babası hani
1Gitti, kör olası, hani
2Kürklerin kabası hani
3Yavrumun babası hani
“Kör olası” diye sitem edilen kişinin, kaba kürklerin ve çocuğun babasının nerede olduğu art arda sorulur. Üç “hani” yokluğu nesneden kişiye taşır; annenin öfkesi, babasız kalan yavrunun ekonomik ve duygusal eksikliğiyle birleşir.
- 4
Uyu yavrum uyu
benim yavrum
1Uyu yavrum, uyu ninni
2Ninni benim yavrum, ninni
İkinci ninni dönüşü baba sorusundan sonra çocuğu susturmaktan çok annenin kendi kaygısını düzenleyen bir ezgi gibi duyulur. “Yavrum” sahipliği kayıp babanın karşısında mevcut anne-çocuk bağını ritmik olarak sağlamlaştırır.
- 5
Gül dalını yatak ettim
Sallar iken sabah ettim
Bülbüllere haber ettim
1Gül dalını yatak ettim
2Sallar iken sabah ettim
3Bülbüllere haber ettim
Gül dalını yatak etmek yoksunluk içinde şefkatli bir yatma yeri kurar; sabaha kadar sallamak bakım emeğinin süresini gösterir. Bülbüllere haber verilmesi, çocuğun durumunu gül çevresindeki tabiat topluluğuna duyuran masalsı bir genişleme sağlar.
- 6
Uyu yavrum uyu
benim yavrum
1Uyu yavrum, uyu ninni
2Ninni benim yavrum, ninni
Üçüncü nakarat gece boyu sallanan yavruyu yeniden uykuya çağırır. Önceki bülbül haberi ninniyi yalnız anne sesi olmaktan çıkarır; gül dalı ve kuşların da katıldığı doğal bir beşik çevresi oluşturur.
- 7
Gelmiş dervişler
Hak yoluna girmişler
Yedi kesmişler
Daha var mı demişler
1Gelmiş hu hu dervişler
2Hak yoluna girmişler
3Yedi kurban kesmişler
4Daha var mı demişler
“Hu hu” diyerek gelen dervişler Hak yoluna girmiş, yedi kurban kesmiş ve daha fazlasını sormuştur. Dörtlük ninninin aile hikâyesini manevi bir topluluğa açar; kurban sayısı ve soru, adanmanın tamamlanıp tamamlanmadığını gündemde tutar.
- 8
hu
gülüm
1Hu hu hu, ninni
2Ninni gülüm, ninni
Coda “hu” seslerini ninniyle birleştirir ve son satırda çocuğu gül diye çağırır. Dervişlerin zikrini andıran ses ile annenin uyutma ezgisi kaynaşır; şiir babanın yokluğunu çözmeden yavruya yönelen şefkatle kapanır.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Anonim Halk Şiiri adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Türkçe Vikikaynak'ın 172422 numaralı sabit revizyonuna bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.Bir hata mı var? Bildirin
Sırada ne var?
Boz Beye de ferman geldi.Anonim Halk Şiiri · türkü→
Boydere kuyuları ile çayır çimen kıyıları ninninin yerini su ve yeşillikle belirler. “Emir başlı dayılar” yüzeyi akraba çevresini törensel veya otoriter bir nitelikle anar; kesin sıfat ilişkisi çözülmeden çocuk geniş aile içine yerleştirilir.