Bu Gönlüm Bağını Gülistan Eder

Âşık Ömer sevgilinin kâkülünü çözüp salınarak yürümesinin gönlünü gül bahçesine çevirdiğini ama aklını dağıttığını söyler. Kanlı gözyaşı döker; sevgiliden ancak kirpik oku göğsünü delip mezarı kazıldığında ayrılacağını bildirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu gönlüm bağını gülistan eder

   Dîvâne olur bu aklım dağıdır

   1Bu gönül bağımı gül bahçesine çevirir;

   2aklımı dağıtır, beni divane eder.

   Sevgilinin etkisi gönlü verimli bir gül bahçesine dönüştürürken aklın düzenini bozar. Aynı güç güzellik üretir ve delilik getirir; aşkın ikili sonucu ilk birimde kurulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sevdiğim kâkülün cezdiğin zaman

   Yârim reftâr ile gezdiğin zaman

   1Sevdiğim, kâkülünü çözdüğün zaman,

   2sevgilim, salınarak yürüdüğün zaman...

   Kâkülün çözülmesi görsel hareketi, reftar ise bedenin salınışını öne çıkarır. İki zaman cümlesi sonraki birimde murada ermenin neden güçleştiğini hazırlayan güzellik anlarıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Senden murad almak kati güç-olur

   Kıyâmet gününde hâlin nicolur

   1Senden murat almak çok güç olur;

   2kıyamet gününde hâlin nasıl olur?

   Sevgilinin yürüyüşü kavuşmayı kolaylaştırmaz, tersine erişilmezliği artırır. Kıyamet sorusu dünyevi acımasızlığı ahiret hesabına taşır ve sevgiliyi davranışının sonucunu düşünmeye çağırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Derdini çekenin bağrı tuc olur

   Âşıkın bağrını ezdiğin zaman

   1Derdini çekenin bağrı “tuc” olur [basılı yüzey kapalı];

   2âşığın bağrını ezdiğin zaman.

   Kaynakta görülen “tuc” anlamca açık olmadığı için bir madde veya duygu adına dönüştürülmez. İkinci dize ise sevgilinin âşığın göğsünü ezdiğini açıkça söyler; bedensel acı korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gözlerim doludur kan ile nemden

   Bur Ömer ol zaman ayrılır senden

   1Gözlerim kan ve yaşla doludur;

   2bu Ömer ancak o zaman senden ayrılır:

   Kanlı gözyaşı hasretin şiddetini taşır. Mahlasla gelen ayrılık iradi bir karar değildir; iki nokta sonraki birimde ölüm ve mezar görüntüsünün bu ayrılığın koşulu olduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kirpiğin okuyla deldin sînemden

   Elinle mezarım kazdığın zaman

   1Kirpiğinin okuyla göğsümü deldiğin,

   2elinle mezarımı kazdığın zaman.

   Kirpik oku önce aşk yarasını açar, sevgilinin eli ardından mezarı kazar. Ömer’in sevgiliden ayrılması ancak ölümle mümkün olur; sadakat en karanlık sonuca kadar sürdürülür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle