Bu gün bâzâr-ı dehr içre kul oldum bir sehî kadde

Şair dünya pazarında servi boylu sevgiliye kul oluşunu, yüz ve beden çizgilerini harflerle okumasını, hasretten dağlara düşecek ölçüde çılgınlaşmasını ve kavuşmanın maddi güç yoksa zorlaşmasını anlatır; iki basılı eksiklik aynen korunur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu gün bâzâr-ı dehr içre kul oldum bir sehî kadde

   Bulunmaz şehr içinde . . .

   1Bugün dünya pazarında servi boylu bir güzele kul oldum;

   2şehir içinde bulunmaz ...

   Dünya bir pazar, sevgilinin uzun boyu da âşığın kendisini kul olarak bağladığı eşsiz değer biçiminde kurulur. İkinci dizedeki basılı üç nokta bir niteliği kaybetmiştir; günümüz Türkçesi şehirde neyin bulunmadığını tahmin ederek boşluğu doldurmaz.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Cemâli yedi âyettir elif kaddi kıymettir

   Gözü nûna işarettir kemân ebrûları medde

   1Yüzü yedi ayettir, elif gibi boyu değerlidir;

   2gözü nun harfine, yay kaşları medde işarettir.

   Sevgilinin yüzü ve bedeni okunabilir bir yazıya dönüşür: Cemal yedi ayet, boy elif, göz nun, kaş ise uzatma işaretidir. Bu benzetmeler gerçek bir şifre çözümü değil; güzellik unsurlarını kutsal ve estetik harf düzeninde birleştiren övgüdür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Görün ol nûr-i dîdemdir kan ağlar bir nice demdir

   Heman dağlara irmemdir cünûnum irdi şol hadde

   1Bakın, o gözümün nurudur; nice zamandır kan ağlarım;

   2çılgınlığım öyle bir sınıra vardı ki hemen dağlara erişeceğim.

   ‘Nûr-i dîdem’ sevgiliyi gözün ışığı ve görmenin şartı yaparken kanlı gözyaşı uzun süren acıyı gösterir. Çılgınlığın dağlara varması, Mecnunvari bir uzaklaşmayı düşündürür; modern satır belirli bir hikâyeyi kaynakta yokken kesinleştirmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gam u hicran ulaşmasun firâkı serden aşmasun

   Gözüm yaşı sataşmasun . . .

   1Gam ve ayrılık ulaşmasın, uzaklığı baştan aşmasın;

   2gözyaşım sataşmasın ...

   Gam, hicran ve gözyaşı art arda engellenmek istenir; konuşan ayrılığın başını aşan bir felakete dönüşmesinden korkar. İkinci dizedeki basılı eksiklik aynen bırakılır, bu yüzden gözyaşının neye sataşmaması gerektiği hakkında yeni bir nesne üretilmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Güzel Âşık Ömer güldür gönül şûrîde bülbüldür

   Visâle çâre müşküldür zer ü sîm olmasa yedde

   1‘Güzel Âşık Ömer güldür gönül şûrîde bülbüldür’ dizesinde gülün kime bağlandığı kapalıdır;

   2elde altın ve gümüş olmazsa kavuşmaya çare bulmak zordur.

   İlk dize güzel, Âşık Ömer, gül ve şûrîde gönül-bülbül öğelerini art arda dizer; noktalamasız basılı yüzey gülün doğrudan Ömer’e mi yoksa güzele mi bağlandığını kesinleştirmez. İkinci dize daha açıktır: Elde altın ve gümüş bulunmayınca kavuşmaya çare bulmak güçleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle