Bulmasa sadr-ı mahâricde merâtib elfâz

Gazel, sözleri anlamın kalıbı, kalem atının dizgini ve eser sahibinin tercümanı olarak tanımlar. Doğru yerleştirilen kelimeler yeteneği gösterip nükteleri süslerken, amaçtan kopan ardışık sözler kusuru ve kötü sonucu açığa çıkarır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bulmasa sadr-ı mahâricde merâtib elfâz

   Olmaz erkân-ı manâya kavâlib elfâz

   Edhem-i hâmeyi sevkde kırtâs edemez

   Çün inân olmasa kabza-i yed-i küttâb elfâz

   Edemez kimse tahsîl-i ömür olmasa ger

   Tercümân-ı eser-i ehl-i meârib elfâz

   Hilâlî zâhir eder cevher-i istidâdın

   Hâme-i eblehde eder keşf-i meâyib elfâz

   Mûcib-i sû-i let olur çün resen-i âh-ı âmâl

   Hâric ez-mebâhis-i matlab müteâkib elfâz

   Hâsıl-ı vuslat olma ise maksadın ey nükte-şinâs

   Söyle bî-gamz ise de bezme münâsib elfâz

   Zeyn eder gerden-i ebkâr-ı nikâtı Hikmet

   Adı manzûmedir renk-i mütenâsib elfâz

   1Sözler çıkış yerlerinin başında derecelerini bulmasa,

   2anlamın direklerine kalıp olamaz.

   3Kâğıt, kalem atını sevk edemez;

   4sözler kâtiplerin elindeki dizgin gibi tutulmasa.

   5Hiç kimse ömrün kazancını elde edemez,

   6sözler maksat ehlinin eserine tercüman olmasa.

   7Hilâl gibi sözler yeteneğin cevherini ortaya çıkarır;

   8ahmağın kaleminde ise kusurları açığa vurur.

   9Emel ahının ipi kötü bir sonuca yol açar;

   10maksadın bahisleri dışında sözler birbirini izlerse.

   11Ey nükte bilen, maksadın kavuşmaya erişmekse,

   12gamzesiz olsa bile meclise uygun sözler söyle.

   13Hikmet, sözler ince nüktelerin boynunu süsler;

   14uygun renkli sözlerin adına manzume denir.

   Elfâz redifi dilin yalnız süs olmadığını, düşünceyi taşıyan düzen olduğunu vurgular. At, dizgin, kalem ve kâğıt imgeleri yazmayı kontrollü bir harekete benzetir; son iki beyit ise kavuşma amacına uygun söz ile yalnızca peş peşe dizilen kelimeyi ayırır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle