Can Bülbülü Güzel Bir Gülü Arzular
Bülbül-gül ve Mecnun-Leyla imgeleriyle sevgili sırrının yabancılardan saklanmasını, kavuşma çevresinde dönen ısrarlı arzuyu anlatır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
بلبل جان بر گل رعنايى ايلر آرزو
هيچ دكل اغيار ايله غوغايى ايلر آرزو
1Can bülbülü güzel bir gülü arzular
2Yabancılarla hiçbir gürültüyü istemez
- 2
باغ وصلى اوشاهك دور ايدوب پر كاروش
اكسرين جان اقنه تنهايى ايلر آرزو
1O şahın kavuşma bağının çevresinde pergel gibi dönüp
2Can bağı çoğu zaman yalnızlığı arzular
Kavuşma bağının çevresinde pergel gibi dönmek merkeze varamayan hareketi anlatır; yalnızlık can bağını koruyan alan olur. Pergelin ayağı merkeze bağlı kaldığı için dolaşma savrulma değildir; yalnızlık kavuşma arzusunu koruyan dairedir.
- 3
اكلدم اولشاه خوبان هر كسه راز آچامش
غنچه كل وش بابل شيدايى ايلر آرزو
1Anladım, güzeller şahı sırrını herkese açmamış
2Gonca gibi kapalı oluşu, çılgın bülbülü arzular
Güzeller şahının sırrı herkese açmaması goncanın kapalılığıyla açıklanır; bülbülün çılgınlığı saklı olana yönelmesinden doğar. Gonca açılmadan sırrını saklar; bülbülün çılgın isteği, henüz görünmeyen güzelliği sesle beklemesinden doğar.
- 4
چشم اغياردن نهان اتمش اوشه رخسارنى
يوق پره اغيار قورى سوداى ايلر آرزو
1O güzel yanağını yabancıların gözünden saklamış
2Yabancıların kuru sevdasına hiç yer bırakmamış
Yanağın yabancı gözlerden gizlenmesi, kuru hevesi gerçek sevdadan ayırır; görme hakkı arzunun niteliğine bağlanır. Yanağın örtülmesi sevgiliyi nesneleşmekten korur; kuru heves, sabırlı ve tek yönlü arzunun karşısında elenir.
- 5
اشبو ذاتى راه وصلنده بورر مجنون كبى
يتوروب گندوزنى ليلايى ايلر آرزو
1Bu Zâtî, kavuşma yolunda Mecnun gibi yürür
2Gündüzünü geçirip Leyla’yı arzular
Mecnun ve Leyla adları mahlas beytinde yolu kişileştirir; Zâtî’nin gündüzü, kavuşma uğruna süren arayışla tüketilir. Gündüzün Leyla arzusuyla tüketilmesi, Mecnun yolunu yalnız gece hayali değil bütün zamanı kuşatan emek yapar.
Metnin kaynağı
Şiir, bağlı kaynakta Zâtî adına kayıtlıdır; başlık, gövde ve şair kimliği sabit kaynak zinciriyle eşleştirilmiştir.
Atıf kanıtını aç ↗Metin, Internet Archive kaydındaki tarihî taramaya bağlıdır. Günümüz Türkçesi ve açıklamalar ayrı editoryal katmandır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Canın bülbüle, sevgilinin güle dönüşmesi arzuyu bahçe sahnesine taşır; yabancıların gürültüsü bu özel yakınlığı bozan sestir. Bülbülün tek güle yönelişi, rakiplerle gürültülü mücadele yerine seçilmiş sevgiliye kapanan dikkat biçimini anlatır.