Dem-be-dem seyl-âb-veş eşk-i revânum çağlar

Zâtî’nin gözyaşı sele dönüşür; ırmaklar ve dağlar onun hâline ağlar. Sevgilinin okları, ayrılık zinciri ve Ferhat göndermesiyle doğa âşığın yasına katılır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dem-be-dem seyl-âb-veş eşk-i revânum çağlar

   Döğünüb taşlarla ağlar halüme ırmağlar

   1Her an sel gibi akan gözyaşım çağlar.

   2Irmaklar taşlara dövünüp hâlime ağlar.

   Gözyaşı sel, ırmak ise taşlara dövünen bir yasçı olur; iç acı doğal akışa aktarılıp çevrenin ortak sesine dönüşür. Taşlara çarpa çarpa akan ırmak, âşığın gözyaşını yalnız yansıtmaz; onun adına dövünen ikinci bir bedene dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gorinen daglar basinda ebr u baran sanmanuz

   Daglar sacin cozub ben hasta icun ağlar

   1Dağ başlarında gördüğünüzü bulut ve yağmur sanmayın.

   2Dağlar saçını çözüp benim gibi hasta için ağlar.

   Dağ başındaki bulut ve yağmur görünüşü yeniden yorumlanır; dağların saç çözmesi, doğayı hasta âşık için ağıt yakan insan bedenine yaklaştırır. Bulut ve yağmur yerine çözülmüş saçların görülmesi, dağın yüksekliğini yas tutan insanın eğilmiş başına yaklaştırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sinemun ta'lim-hanesine at gel tiruni

   Ey keman-ebru senuncun tablalardur dağlar

   1Göğsümün talim alanına okunu getirip at.

   2Ey yay kaşlı, yaralar senin için hedef tahtalarıdır.

   Göğüs talim alanı, sevgilinin oku ise atış aracıdır; yaraların hedef tahtasına dönüşmesi eziyeti gönüllü bir aşk eğitimine çevirir. Göğüsteki yaralar hedef tahtası sayıldığında sevgilinin oku, acı veren bir saldırıdan isteyerek sürdürülen talime dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Can cikardi mahbes-i tenden kemend-i hecr ile

   Lik zencir-i umid-i vasl-i dil-ber bağlar

   1Ayrılık kemendi canı beden zindanından çıkardı.

   2Ama sevgiliye kavuşma umudunun zinciri onu bağlar.

   Ayrılık kemendi canı beden zindanından çıkarırken kavuşma umudu onu yeniden bağlar; kurtuluş ile bağlılık aynı hareket içinde çatışır. Ayrılık canı zindandan çıkarabilecek güçteyken kavuşma ümidi yeni zincir olur; âşık kurtuluşunu yine sevgiliye bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Zati'ya Ferhad icun daglarda feryad eyledum

   Isidub feryadumu gogsin gecirdi dağlar

   1Ey Zâtî, Ferhat için dağlarda feryat ettim.

   2Dağlar feryadımı işitip göğüs geçirdi.

   Ferhat için yükselen feryada dağların göğüs geçirmesi, klasik aşk kahramanını şiirin kişisel yasına bağlar ve doğanın tanıklığını tamamlar. Ferhat’ın adıyla kişisel feryat efsanevi bir yankı kazanır ve dağların kabaran göğsünde maddi bir karşılık bulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle